WYŚWIETLENIA

20 marca 2026

HISTORIA ŻYCIA - WSZECHŚWIATA - WSZELKIEJ CYWILIZACJI - Cz. XLII

I IMPERIUM ATLANTYDY





HISTORIA WYSPY




Od czasu gdy Atlantyda została zasiedlona przez ludzkich kolonistów (pochodzących z różnych planet), ok. 900 000 lat temu, tworzących trzy główne ludy (dwie czerwono-żółte rasy: Praturańczycy - pochodzący z planety TURAN, Prasemici z planety SEMNA, oraz czerwonoskóra rasa Rmoahalów z planety Rmoah), podzielono pomiędzy nich całą wyspę. I tak cały środek i południowy-wschód kontynentu - zajęli Praturańczycy, którzy zbudowali ogromne miasto portowe (i stolicę Atlantydy) - CERNE. Prasemici zasiedlili północ wyspy, zaś Rmoahalowie pozostały pas zachodniego wybrzeża, ciągnący się od północy ku południowi. Pomiędzy tymi ludami dochodziło do częstych walk o dominację nad wyspą. Z tych zmagań początkowo zwycięsko wyszli Praturańczycy, którzy po długich i męczących walkach z Prasemitami i Rmoahalami, narzucili im swą luźną zwierzchność. Jednak ok. 200 000 lat temu, Ziemię nawiedził potężny kataklizm, który spowodował pęknięcie wyspy i jej podział na dwie duże części - RUTĘ i DATJĘ. Potężną stolicę Praturańczyków - Cerne, pochłonęły wówczas wody oceanu, a sam ten lud utracił swą dominującą pozycję na wyspie. Doszło wówczas do pierwszej inwazji z zewnątrz, gdy zjednoczony lud Akadyjczyków (potomkowie dawnych Bakaratinian z rasy Żółtej), przepłynęli kanał oddzielający Atlantydę od Lemurii (Cesarstwo MU) i wylądowali na ziemiach zamieszkiwanych dotąd przez Prasemitów. 

Rozpoczęła się długa "Wojna Osiedleńcza", która zakończyła się podbiciem Prasemitów (a następnie resztek Praturańczyków i Rmoahalów), oraz narzuceniem wyspom tworzącym Atlantydę (na ponad 100 000 lat), akadyjskiego panowania. Ok . 100 000 lat temu, zwierzchność tę zrzucili Rmoahalowie, którzy stali się odtąd nowymi panami Ruty i Datji. Rmoahalowie wprowadzili okrutne rządy o charakterze wojskowym. Zamienili w niewolników wszystkie dotychczasowe ludy i rasy zamieszkujące Atlantydę (w tym również przybyłych Akadyjczyków). Władcy tego ludu mieli nieograniczoną władzę nad mieniem i życiem swych poddanych. Był to krwawy reżim wojskowy, który trwał (ok. 20 000 lat) do czasu Wielkiego Potopu z 80 000 r. p.n.e. Ta katastrofa, jeszcze bardziej zmieniła oblicze wyspy. Datja rozpadła się na dwie mniejsze wyspy - ARYAN i OG, lecz Ruta ostała się w całości, co pozwoliło Rmoahalom odbudować swoje państwo. Ok. 70 000 lat temu Atlantyda stała się miejscem inwazji czerwonoskórych Aremonian z MU, tworzących dwa główne plemiona - Tlawatlów i Tolteków. Rozpoczęła się kolejna wojna o zdobycie Atlantydy, która zakończy się całkowitym zwycięstwem Aremonian, co powoduje że teraz Rmoahalowie staną się niewolnikami nowych panów. Ci z Rmoahalów, którym udało się uciec z wyspy, osiedlili się na innych kontynentach na wschód i północ od Atlantydy. Niektórzy z nich skrzyżowali się z Aremonianami (dawnymi Czarnymi kolonistami z Bakaratini), dając początek niektórym dzisiejszym rasom afrykańskim. Wraz ze zdobyciem władzy przez Tlawatlów i Tolteków - narodziło się I IMPERIUM ATLANTYDY.

Tlawatlowie i Toltekowie stworzyli wspólną kulturę. Tlawatlowie osiedlili się na terenach górskich i na niektórych mniejszych wyspach, zaś Toltekowie (których było znacznie więcej) zajęli pozostałą część kontynentu atlantydzkiego. Przez pierwsze 20 000 lat Atlantyda pozostawała kolonią Imperium MU, lecz ta zależność była wręcz symboliczna, a Atlantyda stała się w pełni suwerennym Imperium, jedynie poprzez wzgląd na dawne pokrewieństwo i szacunek do Wyspy-Matki MU, uznającą jej zwierzchnictwo w formie czysto symbolicznej. Tak więc od ok. 70 000 r. p.n.e. rozpoczyna się tzw.: "Złoty Okres Królestwa Atlantydy". Założono też wówczas nową, majestatyczną stolicę, którą nazwano ATLANTYDĄ (dała ona nazwę całej wyspie Poseidii).

Należy też wyraźnie rozgraniczyć I i II Imperium Atlantydy. Chociażby dlatego, że pierwsze Imperium stworzyli aremoniańscy koloniści z MU (czerwonoskórzy Toltekowie i Tlawatlowie), zaś II Imperium założą maloniańscy rozbitkowie (biała, niezwykle agresywna rasa Malonian, spokrewniona - oczywiście na zasadzie wspólnej ojczyzny pochodzenia a nie więzów krwi - z Nibiruanami z EDENU i ABZU - Anu, Enkim, Enlilem, Mardukiem, Ninurtą, Adamem, Lilith, Ewą, Kainem i Ablem). Ok. 50 000 lat temu podbili oni Atlantydę, zmuszając czerwonoskórych Tolteków do ucieczki na kontynent amerykański (gdzie zaczęła się ich druga historia - wraz z założeniem Teotihuacan - na terenach dzisiejszego Meksyku, rozpoczynając okres tzw.: "akceptowalnej przez naukę historii antycznej"). Biali koloniści z Malony nie czuli żadnych związków z dawną wyspą MU, dlatego też bardzo szybko zerwali z nią wszelkie więzy, a nawet rozpoczęli wojny, które zakończą się klęską Aremonian i zatopieniem kontynentu MU (ok. 25 000 lat temu). Władcy II Imperium Atlantydy - będą nosili tytuł "Synów Beliala" - ale... na razie nie wybiegajmy nadmiernie w przyszłość.



RZĄD I SPOŁECZEŃSTWO 


 ATLANTYDA - STOLICA POSEIDII
(Wizja artysty)



Nim przejdę do omówienia stosunków społeczno-politycznych, panujących w I Imperium Atlantydy (stworzonym przez czerwonoskórych najeźdźców z MU), należy też kilka słów powiedzieć o ustrojach ras i ludów żyjących na Atlantydzie, przed przybyciem Tolteków i Tlawatlów z MU. Tak więc pierwszym ludem, który zbudował tutaj większą cywilizację - był lud czerwono-żółtej rasy Praturańczyków. Zbudowali oni potężną stolicę (i największe miasto portowe północy) - CERNE. Prowadziło ono wytężoną współpracę handlową z innymi wielkimi ówczesnymi ośrodkami politycznymi (głównie z goreańskimi miastami- państwami, leżącymi na terenach obecnej Antarktydy - AR i TURIĄ). Praturańczycy narzucili też swą władzę innym ówczesnym ludom na Atlantydzie - Prasemitom i Rmoahalom. Jak jednak wyglądały ich rządy i czym się charakteryzowały? Wprowadzono tam ustrój, który można z całą pewnością porównać do znanego nam komunizmu. Państwem rządziła Rada, która stała na czele jedynej organizacji istniejącej w tym społeczeństwie, której podlegało wszystko i wszyscy dookoła. Państwo (rozumiane jako Rada=Partia) stawało się jedyną wyrocznią dla obywateli. Rodzice nie byli opiekunami swych dzieci. Zaraz po urodzeniu należało oddać dziecko na wychowanie państwu ("Partii"). Dzieci nie były informowane kim byli ich rodzice - jedynym rodzicem pozostawało dla nich Państwo i stojąca na jego czele Rada. Zakazano wyznawania jakichkolwiek kultów, jakiejkolwiek religii, a tych, którzy tego nie przestrzegali - czekały srogie kary i szykany społeczne.

Małżeństwa były koligacone przez państwo (partyjnie), a tych którzy ośmielali się łamać te procedury, skazywano na publiczną banicję (co w konsekwencji oznaczało wyrok śmierci, gdyż jedynym dostarczycielem dóbr wszelakich było państwo. Zajmowało się ono również podziałem żywności wśród obywateli - publiczne codzienne rozdawnictwo niewielkich porcji, pozwalających jedynie na przeżycie. Wrócimy do tego stanu rzeczy, jeśli pozwolimy sobie odebrać gotówkę i wprowadzić jedynie pieniądz cyfrowy - wówczas staniemy się totalnymi niewolnikami państwa oraz elit, które ten system narzucają. Przykład społeczeństwa Praturańczyków pokazuje jeszcze jeden ciekawy aspekt, a mianowicie to, że historia co jakiś czas się powtarza. Zresztą czas to jest elipsa i co jakiś czas zawraca - ale... nie pora teraz na takie rozważania, w każdym razie można jedynie dodać, że jeśli ludzie żyliby kilkadziesiąt, czy nawet choćby kilka tysięcy lat, to... umarli by z nudów, bo wszystko wciąż się powtarza). Tych, których Rada uznała za "wrogów ludu" - nie karmiono, skazywano ich więc na śmierć głodową, lub dostosowanie się do praw i zwyczajów państwa i "partii" rządzącej. Panowała powszechna podejrzliwość i donosicielstwo, gdyż za takie "zasługi" można było otrzymać od Państwa "upominki" w postaci zwiększonych dziennych racji żywnościowych, lub innych przydatnych dóbr, które nie były możliwe do zdobycia inną drogą, niż poprzez państwowe rozdawnictwo. Człowiek stał się wrogiem drugiego człowieka. Czekano na sposobność by udowodnić swą przydatność dla społeczeństwa i donieść Radzie o zasłyszanych najmniejszych przejawach krytyki wobec niej. Taki ustrój był nie do zniesienia dla większości społeczeństwa, która wreszcie podjęła otwartą walkę z Radą i ok. 200 000 lat temu pokonała ją, jednocześnie zmieniając ustrój ("Oni" zawsze przegrywają, we wszystkich okresach historii, ale jednocześnie co jakiś czas próbują ponownie z kontrolą i podporządkowaniem ludzkości, a poza tym straty jakie wyrządzają są niestety równie wielkie dla społeczeństw Matki Gai - na której wszyscy żyjemy). Odtąd na czele państwa miały stać osoby bezpośrednio wybierane przez lud, a małżeństwo i rodzina odzyskały swoje miejsce w społeczeństwie. Niestety, zmiany jakie zapoczątkowała ta rebelia, nie trwały długo. Wkrótce nadeszła wielka katastrofa (ok. 200 000 lat temu), która zniszczyła miasto-stolicę Cerne i zdziesiątkowała samych Praturańczyków. 

Prasemici nigdy nie stworzyli jednego organizmu politycznego. Byli podzieleni na szereg mniejszych plemion, wzajemnie się zwalczających i niszczących, na których czele stali wodzowie plemienni. Podobne do nich społeczeństwo stworzyli czerwonoskórzy Rmoahalowie, którzy już potrafili narzucić innym swoją władzę. Wreszcie (ok. 100 000 lat temu) ich ustrój z plemiennego, przerodził się w bezwzględną dyktaturę lokalnych władców, którzy teraz stali się bezwzględnymi królami i panami życia i śmierci swych poddanych. Był to niezwykle wojowniczy i agresywny ustrój - król był bogiem na ziemi dla swych poddanych, jego słowo było prawem dla wszystkich. Najmniejsza krytyka jego posunięć oznaczała natychmiastową śmierć (i to często śmierć w męczarniach). Panowaniu Rmoahalów nad wyspą kres położyła zarówno katastrofa z ok. 80 000 r. p.n.e., jak i najazd Aremonian z MU (ok. 70 000 lat temu). Ci drudzy, po krwawej wojnie zdobywczej opanowali całą Atlantydę i zamienili niedawnych panów wyspy w nowych niewolników. Stworzyli też nowy ustrój społeczno-polityczny, który był połączeniem lenna państwowego i politycznej niezależności.

Na czele państwa stał więc Cesarz (lecz był to Cesarz z MU). Natomiast bezpośrednio samą wyspą w jego imieniu władał król Atlantydy (z rasy Tolteków). Cesarz (rezydujący w stolicy MU - Savanasie) był (przynajmniej w formie symbolicznej) właścicielem wszystkiego na wyspie. W jego imieniu władzę nad całą Atlantydą sprawował król (który był realnie całkowicie niezależny od cesarza z MU). Jego władza była dziedziczna (jedynym przejawem zależności był wymóg zatwierdzenia każdego kolejnego władcy przez Imperatora z Savanasy). Król rezydował w majestatycznej stolicy Imperium - w ATLANTYDZIE. Kraj podzielony był na prowincje, którymi zarządzali albo wicekrólowie, albo też rady współobywateli (każda prowincja miała swoje odrębne prawa "stanowe"). Władza króla Atlantydy (podobnie jak cesarza z MU) była niewielka i ograniczała się głownie do roli symbolicznej. Realną władzę mieli natomiast wicekrólowie i rady prowincji. Wicekról jednak był mianowany przez króla i to przed nim odpowiadał za to, czego dokonał podczas swych rządów nad prowincją. Rady prowincji były zaś wybierane przez lokalnych obywateli w wyborach bezpośrednich, lecz je również musiał zatwierdzić król. Zarówno wicekrólowie jak i rady prowincji, musiały zadbać o wszystkie kluczowe sprawy lokalnej społeczności (np: pełne magazyny zboża i wszelakiej żywności na wypadek nieurodzaju lub klęsk naturalnych, rozwój nowych osiedli miejskich i wiejskich, a także bezpieczeństwo współobywateli). 


PAŁAC KRÓLEWSKI 
W PIERWSZEJ STREFIE (DZIELNICY)
MIASTA ATLANTYDY
(Wizja artysty)



Każdy obywatel danej prowincji był chroniony przez prawo. Środki budżetowe danej prowincji musiały być na tyle duże, by wystarczały na zapewnienie współobywatelom (w tym starcom, chorym i niedołężnym) godziwego życia, dlatego też, jeśli wicekról lub rada prowincji nie radziły sobie z tym zadaniem, sprawą zajmował się osobiście król, dymisjonując wszystkich i przeznaczając środki z budżetu państwowego do czasu wybrania (lub mianowania) nowych władz prowincji. Król miał prawo także ukarać (nawet śmiercią), krnąbrnych, opieszałych, leniwych i... nazbyt ambitnych wicekrólów lub członków rady. Część środków zgromadzonych przez wicekrólów i rady, przeznaczana była dla monarchy, który z tych środków musiał finansować armię, pocztę, urzędników i budowę nowych dróg (te cztery elementy finansował król, resztę zaś władcy danych prowincji). Król, musiał również (ze środków które do niego spływały z prowincji) wydzielić część, którą wysyłał do Savanasy, do Cesarza z MU (jako symbol jego szacunku wobec Wyspy-Matki). Każdy obywatel Atlantydy po ukończeniu odpowiedniego wieku, był zwalniany z wszelkich opłat, oraz przyznawana mu była dożywotnia "renta", zapewniająca utrzymanie na starość (środki na to pochodziły oczywiście z budżetu prowincji, co świadczy że musiały one być bogate - nie na darmo więc mówi się o tym okresie "Złote Czasy" lub "Złoty Wiek Atlantydy"). 




Na wyspie panowało niewolnictwo. Niewolnikami były poprzednio zamieszkujące Atlantydę rasy Praturańczyków, Prasemitów, Rmoahalów i Akadyjczyków (czyli głównie czerwonoskóre, lub czerwono-żółte rasy, jedynie rasa Akadyjczyków - pochodziła od Żółtych z planety Bakaratini). Mimo to, niewolnicy też byli chronieni przez prawo. Nie wolno było obywatelowi niewolnika zabić. Jeśli był z niego niezadowolony, mógł odsprzedać go państwu. Państwo zaś wykorzystywało niewolników do prac rolnych, budowlanych oraz jako służbę pałacową. Obywatel więc mógł karać swego niewolnika, ale tylko w taki sposób, by nie spowodować jego zgonu. Często też król brał w opiekę pewną grupę niewolników, obdarzając ich wolnością i nadając prawa polityczne obywateli Imperium. Na wyspie żyły więc wówczas (I Imperium) obok siebie trzy główne rasy ludzkie: dominująca i rządząca rasa Czerwona (tzw.: indiańska), również rządząca (choć nieliczna) Czarna rasa (tzw: "murzyńska" - wywodząca się z mieszkańców MU, pochodzących od dawnych kolonistów z Bakaratini, którym zostały nadane prawa obywateli Imperium MU), oraz niewolnicze rasy: Żółta (Akadyjczyków pochodzących od dawnych mieszkańców z planety Bakaratini - zbliżona swym wyglądem do dzisiejszych Azjatów), Czerwona rasa Rmoahalów oraz żółto-czerwone rasy Praturańczyków i Prasemitów. Nie było wówczas natomiast na wyspie rasy Białej. Zmieni się to wraz z najazdem Białych (aryjskich) agresorów z Malony, którzy przybędą na Atlantydę i zmienią oblicze całej wyspy (ok. 50 000 lat temu). Tymczasem (nim dokona się ów podbój i Biali zmienią owe panujące dotąd stosunki społeczno-polityczne), kilka słów należy również powiedzieć o prawach kobiet w I Imperium Atlantydy.

Kobiety w czasach istnienia I Imperium Atlantydy - były traktowane na równi z mężczyznami. Często jednak to one przeważały i dominowały w niektórych "zawodach" (jak choćby stan kapłański na Atlantydzie, gdzie kobiety stanowiły jakieś 70 % wszystkich kapłanów - ale o tym później). Co ciekawe, w społeczeństwie I Imperium Atlantydy istniało zarówno wielożeństwo jak i wielomęstwo, co oznacza że dany mężczyzna mógł mieć po kilka żon jednocześnie, a każda z nich też mogła mieć wielu innych mężów. Ciekawe jest to, iż poligamia była popularna głownie wśród warstw niższych społeczeństwa Atlantydy, gdy natomiast ród królewski jak i arystokracja dworska preferowały monogamię. Pomimo istnienia poligamii nie istniały haremy, gdyż małżonkowie byli wobec siebie równi pod każdym względem. Zarówno kobiety jak i mężczyźni nie mieli pretensji o inne żony czy mężów, gdyż miłość do jednego mężczyzny czy jednej kobiety łączyła je (ich), aniżeli dzieliła. Kobiety wykonywały (prawie) te same zajęcia i role co mężczyźni, w tym - służyły w armii i policjach prowincjonalnych (policję finansowały prowincje, a nie rząd centralny). Po inwazji Malonian wszystko na Atlantydzie zostanie zmienione. Odtąd kobiety nie będą mogły nie tylko służyć w armii, lecz również pełnić funkcji kapłańskich - zresztą, wyznania też ulegną zmianie.



RELIGIA I WIARA
I IMPERIUM ATLANTYDY


 SALA "BIAŁEGO KAMIENIA" - 
I IMPERIUM ATLANTYDY
(Wizja artysty)



Tak jak już wcześniej wspomniałem, kobiety przeważały wśród kasty kapłańskiej I Imperium Atlantydy, ale nie dodałem że to one również (najczęściej, choć nie zawsze) pełniły funkcje "Strażniczek Białego Kamienia", będącego symbolem siły i potęgi Słońca. Biały Kamień był zewsząd otoczony barwnymi krzewami i kwiatami (sam również nimi porastał). Dookoła niego znajdował się sztuczny staw, lub basen, gdzie kapłanki codziennie dokonywały swych ablucji. Jednak Biały Kamień nie był czczony jako bóg - był symbolem boskiej mocy, witalności i potęgi stwarzania - "Życiodajnej Siły Słońca". Świątynie Słońca (w którym był zgromadzony ów symbol - czyli Biały Kamień) były budowane we wszystkich miastach i wsiach Imperium Atlantydy. Były one monumentalne. Częściowo przypominały greckie świątynie o strzelistych kolumnadach z olbrzymimi salami wewnętrznymi (gromadzącymi wiernych) i wielkim ołtarzem Słońca (wykonanym ze złota). Ołtarz Słońca mieścił się w sali sąsiadującej z "Salą Białego Kamienia". O ile "Sala Słońca" - była odpowiednikiem narodzin i życia, jego siły i potęgi, o tyle "Sala Białego Kamienia" - wyrażała potrzebę harmonii i spokoju, oraz zjednoczenia się duszy z Wyższą Jaźnią (pomimo "kultu Słońca" powszechna była wiara w reinkarnację dusz). Pierwszą salą opiekowali się kapłani (choć to kapłanki strzegły umieszczonego tam "wiecznego Ognia"), zaś Białym Kamieniem zajmowały się wyłącznie (lub przede wszystkim) kapłanki.

Świątynie były naprawdę monumentalne i znacznie przewyższały wszystko, co dotąd znamy z architektury starożytnych Greków. Miały wspaniałe, strzeliste wieże, których szczyty ginęły w chmurach, olbrzymie sale i krużganki (mogące pomieścić nawet i kilkadziesiąt tysięcy ludzi), oraz niesamowite kopulaste dachy. Świątynie były jednocześnie domami wszystkich zajmujących się nimi kapłanów. Każda świątynia posiadała też wieżę, która pełniła funkcję obserwatorium astrologicznego i... komunikacji międzygalaktycznej). Były w tych świątyniach ogromne fontanny i baseny (były baseny z zimną, ciepłą i gorącą wodą), gdzie dokonywano codziennych ablucji przed przystąpieniem do modłów lub pieśni (woda była codziennie zmieniana dzięki uniwersalnej sieci wodociągowej). Sale tonęły wręcz w kwiatach. Zieleń zresztą - prócz błękitu wód basenów i fontann - sąsiadowała ze złotem okalającym całą świątynię, tworząc nieziemski widok (szczególnie gdy pierwsze promienie słońca, wpadały przez otwierany codziennie rano otwór w dachu świątyni). Były też i inne sale (o innych kolorach), które sąsiadowały z tymi dwiema głównymi - lecz i tamte też zatopione były w zieleni najróżnorodniejszych drzew i kwiatów (to umiłowanie natury czerwonoskórzy Atlanci przenieśli ze swej pierwszej ojczyzny - MU). W niektórych salach dawała się wyczuć woń kadzideł, inne (o specjalnym brzmieniu akustycznym) przeznaczano na pomieszczenia dla chóru kapłanek i kapłanów śpiewających pieśni. W salach bardzo dużo było też ogromnych posągów i pomników, przedstawiających dawnych królów, kapłanów lub bohaterów (choć to był już znacznie późniejszy zwyczaj, w pierwotnych świątyniach Atlantydy - z czasów najazdu Aremonian - nie wznoszono pomników ani posągów, uważając to za bałwochwalstwo). 




Nowo narodzone niemowlęta ich rodzice przyprowadzali do świątyni, by odbyły tam rodzaj inicjacji, podobny do dzisiejszego chrztu. Takie niemowlę kapłanka (lub kapłan) brała na ręce, a następnie wchodziła z nim do basenu. Potem puszczała je do wody i przez jakiś czas pozwalała pływać. Następnie znów brała go na ręce i odprowadzała w kierunku rodziców. Ów obrzęd symbolizował nie tylko zbliżenie się do natury, lecz także pokazywał, że nic nie jest stałe na tym świecie. Zawsze coś się kończy i coś zaczyna. Tym samym życie nie stanowi końca świadomości, lecz jest jedynie jego niewielką częścią. Religia Atlantów opierała się na wierze w długi cykl samodoskonalenia, który zostanie zakończony, gdy dusza stanie się subtelną światłością i powróci do swej pierwotnej formy, wtapiając się w Źródło Przedwieczne. Śmierć nie stanowiła więc powodu do żalu. Wiedziano że daną osobę należy odpowiednio pożegnać, lecz nie wylewano łez - zdając sobie sprawę że i tak nie wrócą one tej osobie życia, a świadomość reinkarnacji pozwalała nawet radować się z zakończenia przez zmarłego - pewnego etapu na jego drodze samodoskonalenia i zjednoczenia z "Przedwiecznym Źródłem".


SALA SŁOŃCA - Z PŁONĄCYM WIECZNYM OGNIEM
(Wizja artysty) 




NA ZAKOŃCZENIE CIEKAWY SKECZ Z ATLANTYDĄ W TLE 😉



CDN.
 

19 marca 2026

MEMORIAM - Cz. XVI

NOWA NADZIEJA





UMIŁOWANY POKÓJ 
I ZŁUDNE NADZIEJE
SIEDEMDZIESIĄTYCH LAT 
Cz. I






TUMULTUS LEPIDIANUS


Po śmierci Lucjusza Korneliusza Sulli (78 r. p.n.e.) władza polityczna została zakonserwowana w rękach oligarchii senatorskiej wywodzącej się ze stronnictwa optymatów (można ich ostrożnie uznać tzw.: "rzymską prawicą", lecz należy też pamiętać że w tamtym czasie nie istniał trwały podział na "lewicę" i "prawicę", a akcenty polityczne pomiędzy stronnictwami rozkładały się często w sposób nieregularny i niekiedy szły w poprzek tradycyjnym podziałom politycznym). Senat stał się niekwestionowanym liderem nowego "sullańskiego" ustroju politycznego, gdyż pozostałe organa władzy (Trybunat Ludowy i Zgromadzenia) zostały pozbawione większości swych kompetencji i sprowadzone do roli "przystawek" Senatu. Celem arystokracji senatorskiej było teraz utrwalenie tych zmian i uniemożliwienie przywrócenia wcześniejszych (tzw.: "grakchańskich") praw, a kierunkiem ku temu dla nobilitas było utrzymanie spokoju i stabilizacji wewnętrznej, oraz nieangażowanie się w żadne wojny - które to przecież samoczynnie tworzyły ambitnych i żądnych władzy wodzów pokroju Mariusza czy Sulli. Pokój zatem był wyrazem odmienianym przez wszystkie przypadki, a pokolenie wyrosłe wśród walk wewnętrznych i krwawych wojen domowych (lat 80-tych I wieku p.n.e.), niczego bardziej nie pragnęło, jak właśnie trwałego pokoju. Pokładano zatem nadzieję w opiece bogów i spodziewano się że okropności czasów Mariusza, Cynny i Sulli już nigdy więcej się nie powtórzą. Niestety, poza tymi nadziejami nie uczyniono zupełnie nic, aby państwo wewnętrznie wzmocnić i zapobiec dalszym próbom podważania panującego republikańskiego ustroju. A przecież wiele spraw nie zostało rozwiązanych, a niezadowolenie społeczne tliło się pod oficjalnie deklarowanymi hasłami utrzymania wewnętrznego pokoju. Nie mówiąc już o tym, że pokoju być nie mogło, gdyż zarówno na zachodzie (Hiszpania) jak i na wschodzie (Pont) ponownie wrzało, a do tego dochodziło jeszcze potworne rozpanoszenie się piractwa, które już wówczas stało się prawdziwą plagą utrudniającą wszelki handel i podróże.

Nadzieje utrzymania pokoju okazały się więc mrzonkami, gdyż zbyt wiele niesprawiedliwości popełniono w poprzednich latach, zbyt wiele okrucieństw dotknęło rzymski lud - aby teraz można było o tym wszystkim zapomnieć i oddzielić grubą kreską pod nazwą "Pax Romana". Rzymski plebs coraz częściej wznosił okrzyki domagające się przywrócenia - odebranego przez Sullę - darmowego rozdawnictwa zboża dla ludu, jak również domagano się przywrócenia władzy Trybunatu Ludowego. Największą jednak grupę stanowiła ta część ludności (głównie wiejskiej) która została brutalnie pozbawiona swej ojcowizny na korzyść weteranów Sulli i teraz pozostawiona bez środków do życia, zapełniała rzymskie zaułki - stanowiąc często poważne zagrożenie dla życia i zdrowia obywateli. Rodziny proskrybowanych również domagały się zwrotu skonfiskowanych im majątków, oraz rehabilitacji i możliwości powrotu do ojczyzny wygnańców. Ekwici zaś żądali przywrócenia ich dotychczasowych praw w sądach (choć część z nich, ta, która weszła do Senatu - szybko się w nim "roztopiła" i zaprzestała walczyć o interesy własnej grupy). Jedynym plusem był fakt, że wreszcie uspokoili się Italikowie, którym nadano pełne prawa obywateli rzymskich - choć pierwotnie czyniono to z wielką obawą, iżby nie skończyło się to prawdziwym "najazdem" Italików na Rzym i tym samym politycznym zdominowaniem Rzymian. Nic takiego się nie wydarzyło, a Italikowie wcale nie spieszyli się do Rzymu na kolejne głosowania na Komicjach Ludowych, co zostało przyjęte z dużym uznaniem. Lud zaś, choć domagał się przywrócenia mu dotychczasowych praw, nie był skłonny do stałej manifestacji swych żądań i poza chwilami emocjonalnego wzburzenia, w niewielkim tylko stopniu interesował się polityką - zajęty swymi codziennymi sprawami. Pozwoliło to senatorom spokojnie uprawiać politykę, czyli zajmować się głównie intrygami koterii własnej grupy społecznej, bez większego zaangażowania w trwałe rozwiązywanie palących wówczas problemów społecznych.

Konsulami (na rok 78 p.n.e.) zostali wybrani: Marek Emiliusz Lepidus i Kwintus Lutacjusz Katulus. Najsilniejsza zaś w Senacie była wówczas koteria tzw.: "umiarkowanych", której przewodzili dwaj bracia: Gajusz Aureliusz Kotta i Marek Aureliusz Kotta. Do tego wykrystalizowało się stronnictwo "młodych" pod przywództwem Gnejusza Pompejusza, choć i tam były podziały (rywalizował z nim np. Marek Licyniusz Krassus oraz w mniejszym stopniu Marek Tulliusz Cyceron, a potem jeszcze objawił się Marek Porcjusz Katon Młodszy). Rosła też pozycja polityczna Lucjusza Licyniusza Lukullusa - któremu nadano już wówczas nieoficjalny przydomek "czcigodnego", jako że po swym powrocie do Rzymu ze Wschodu (w 80 r. p.n.e. - gdzie wprowadzał w życie zasady pokoju zawartego z królem Pontu - Mitrydatesem VI Eupatorem - w Dardanos z 85 r. p.n.e.), odmówił kandydowania na urząd polityczny, dopóki jego młodszy brat - Marek, nie osiągnie wieku upoważniającego go do startu w wyborach. W ten oto sposób dwaj bracia - Lucjusz i Marek Lukullusowie sprawowali wspólnie edylat (w 79 r. p.n.e.). Konsula Lepidusa popierał zaś Pompejusz i (niewielka) frakcja "młodych", zaś Katulus miał wsparcie wśród "umiarkowanych" - jednak Marek Emiliusz Lepidus zapragnął nieco większej władzy, niż posiadał ją według przypisanego prawa. Należąc do zwolenników dyktatora Sulli, zapragnął teraz stać się jego następcą, choć zdając sobie jednocześnie sprawę że łatwiej mu będzie wypłynąć na populistycznych obietnicach, skierowanych do wzburzonego ludu, postanowił opuścić szeregi optymatów i przejść do (rozbitego przez Sullę) stronnictwa popularów (tzw.: "partia ludowa"). On, który zdołał wzbogacić się okrutnie w czasach rządów Sulli i wraz z niesławnym Werresem (zwanym przez Sycylijczyków "biczem bożym" ze względu na swe okrucieństwo i pazerność w pozyskiwaniu majątków proskrybowanych), skupował za bezcen posiadłości sycylijskich Rzymian, skazanych przez dyktatora na śmierć - teraz wystąpił zaś przeciwko swemu patronowi. Na Zgromadzeniach nawoływał lud do konieczności zadośćuczynienia popełnionej im krzywdzie i publicznie propagował przywrócenie rozdawnictwa zboża dla ludu, a także nadanie trybunom ludowym dawnych uprawnień, oraz zwrot skonfiskowanej przez Sullę ziemi (co było wyjątkowym wręcz cynizmem gdy weźmie się pod uwagę fakt, że na Sycylii postępował on wręcz jak łupieżca, odbierając majątki proskrybowanym i następnie zakupując je za niewielką cenę ich rzeczywistej wartości).




Lepidus chciał występować w roli trybuna ludowego, deklarując swoje poparcie dla praw plebsu i obiecując (w zamian za wsparcie ludu) podjęcie zdecydowanych działań w celu przywrócenia im sprawiedliwości. Pragnął władzy Sulli, ale jednocześnie wchodził w "buty" Korneliusza Cynny i wolał występować jako obrońca ludu i jedyny sprawiedliwy. Przekonał do siebie część plebsu (głównie dzięki podejmowanym działaniom pijarowym, polegającym chociażby na rozdawaniu darmowego wina w wybranych rzymskich tawernach, oraz spraszaniu ludu na okolicznościowe poczęstunki). Podjął się też widocznej pracy na szczeblu politycznym, wysuwając kilka nowych projektów ustaw. Udało mu się doprowadzić do przyjęcia przez Senat ustawy (lex frumentaria) przywracającej (w bardzo ograniczonym zakresie, zapewne tylko dla ok. 10 000 najuboższych mieszkańców miasta) zboże dla Rzymian. Nie było to już jednak zboże darmowe, choć udało się obniżyć cenę o połowę normalnej rynkowej jego wartości. Ta ustawa przeszła w Senacie bez większego oporu, ale kolejne wnioski Lepidusa zostały zdecydowanie zablokowane przez Senat (chodziło o ustawę przywracającą wcześniejsze prawa trybunom ludowym, oraz nakazujące wypłatę odszkodowań bądź zwrotu zagrabionego majątku osób proskrybowanych). Szybko też okazało się, że Lepidus wyrósł na najpoważniejszego przeciwnika arystokracji senatorskiej, która uwłaszczyła się na majątku odebranemu pokonanym popularom i pragnęła teraz jedynie usankcjonować ten stan rzeczy. Populizm Lepidusa to była jedna rzecz, ale jawne odejście ze stronnictwa optymatów (czego dał dowód swym sprzeciwem wobec pochowania dyktatora Sulli na Placu Marsowym, żądał też aby jego pochówek pozbawiony był publicznej uroczystości. Ostatecznie to właśnie Pompejusz - czyli ten, którego Sulla jako jedynego pominął w swym testamencie - doprowadził do złożenia ciała zmarłego wodza na Polu Marsowym), było aż nadto widoczne. 

Mimo to senatorowie wciąż uważali że uda im się dość łatwo poskromić Lepidusa, wystarczy tylko obłaskawić jego pychę, dać mu się "wyszumieć" i wówczas przestanie uprawiać swoją demagogię. A okazja ku temu nadarzyła się sama, gdy w okolicach Faesulae (Fezule) w Etrurii doszło do rebelii drobnych rolników, którzy nie chcąc już dłużej czekać na działania Senatu w ich sprawie, postanowili sami odebrać swoją ojcowiznę z rąk weteranów Sulli. Zebrali się więc w większe gromady i wspólnie atakowali nowych właścicieli, zmuszając ich do ucieczki (wielu zaś zabito). Rebelia ta szybko objęła całą Etrurię (rejon najbardziej w Italii dotknięty sullańskimi konfiskatami) i Senat postanowił skierować w to miejsce obu konsulów - Lepidusa i Katulusa, powierzając pod ich komendę wojsko (jedynym zaś gwarantem lojalności, miało być złożenie przysięgi wierności wobec Senatu). Lepidus jednak swoje uprawnienia zaczął wykorzystywać nie tyle do przywracania spokoju w Etrurii, ile do budowania własnego polityczno-militarnego zaplecza, na którego czele zamierzał ruszyć na Rzym i zmusić Senat do uległości i powierzenia mu dyktatury. Twierdził też, że złożona przysięga lojalności obowiązuje go tylko do wygaśnięcia jego konsulatu (czyli do końca 78 r. p.n.e.) i zażądał zgody na ubieganie się o ponowny konsulat w nowym roku (natomiast na mocy reform polityczno-ustrojowych Korneliusza Sulli, powrócono do dawnej zasady dziesięciu lat, jakie miały upłynąć pomiędzy jednym a drugim konsulatem sprawowanym przez tę samą osobę). Senat podjął się układów z Lepidusem, ale ponieważ nie udzielił mu zgody na prawo ponownego ubiegania się o najwyższy urząd w państwie, negocjacje zostały zerwane i z początkiem nowego (77 p.n.e.) roku, Marek Emiliusz Lepidus wyruszył znad doliny Arno w kierunku Rzymu. Zebrał pod swoją komendą - zarówno zbuntowanych rolników, jak i dawnych weteranów z armii Gajusza Mariusza - przez co występował już bezpośrednio po stronie popularów. Zaskoczony obrotem spraw Senat, musiał czym prędzej ogłosić stan zagrożenia państwa (senatus ultimum consultum) i miał do dyspozycji drugą armię konsularną pod dowództwem Kwintusa Lutacjusza Katulusa, oraz tworzącą się z weteranów Sulli (zdążających czym prędzej do Rzymu - głównie z Etrurii) armię, na której czele stanął Gnejusz Pompejusz (Senat w nadzwyczajnym trybie nadał mu władzę po-pretorską).




Jednocześnie w północnej Italii zbuntował się (namawiany do tego przez Lepidusa) Marek Juniusz Brutus (ojciec tego Brutusa, który wraz z Kasjuszem i grupką innych senatorów w 33 lata później zamorduje Cezara), który stał z wojskiem w Galii Przedalpejskiej. Przeciwko niemu ruszył ze swą armią Pompejusz i zmusił go do okopania się w Mutinie (miasto leżące w Galii Przedalpejskiej na Via Emilia pomiędzy Placentią a Ariminum. W 42 r. p.n.e. ta prowincja została oficjalnie włączona do Italii). A tymczasem wojska Lepidusa zmierzały w kierunku Rzymu i gdy już tam dotarł, rozłożył się obozem pod miastem, wciąż żądając spełnienia przez Senat swoich warunków (dla siebie ponownego konsulatu, oraz przywrócenia pełni władzy trybuńskiej, odwołania wygnanych i zwrotu im ich majątków). Przeciw niemu stanął drugi z konsulów - Katulus, który w bitwie pod Mostem Mulwijskim (w pobliżu Janikulum) zadał klęskę armii Lepidusa (a on sam zdołał zbiec na Sardynię). Tymczasem na północy Pompejusz praktycznie bez walki zmusił Brutusa do kapitulacji w Mutinie i w zawartym układzie pozwolił mu (wraz z konnicą) oddalić się w wybranym kierunku. Tak też się stało, ale Pompejusz nie do końca dotrzymał zawartej umowy. Co prawda pozwolił Brutusowi oddalić się z garstką jego ludzi, ale już następnego dnia w jednym z miasteczek nad Padem dopadł go - wysłany przez Pompejusza - niejaki Geminiusz, który tam właśnie zamordował Brutusa. Ściągnęło to na Pompejusza szereg zarzutów o krzywoprzysięstwo, ale ten bronił się wysyłanymi do Senatu pismami, oskarżającymi Marka Juniusza Brutusa o popełnienie najróżniejszych zbrodni. Tak oto rebelia Marka Emiliusza Lepidusa została stłumiona w zarodku, a młody (mający wówczas zaledwie osiem lat) Marek Juniusz Brutus Młodszy został pozbawiony ojca, zaś jego matka - Serwilia - stała się wdową (pochodziła ona z rodziny o mocnych tradycjach republikańskich, choć jej dziad - Kwintus Serwiliusz Caepio - został oskarżony o sprzeniewierzenie galijskiego złota z Tolosy (Tuluzy) i skazany na wygnanie (w 103 r. p.n.e.) gdzie zmarł. Nie wiadomo jednak czy zarzuty były prawdziwe czy też motywowane politycznie, wiadomo zaś że wywodziły się z kręgów związanych z trybunem ludowym - Lucjuszem Apulejuszem Saturninem (o którym pisałem we wcześniejszych częściach tej serii). Ojciec Serwili zaś - też imieniem Kwintus - był przyjacielem a następnie szwagrem innego wpływowego polityka (lat 90-tych), trybuna ludowego - Marka Liwiusza Druzusa. Ta ich jednak przyjaźń zamieniła się we wzajemną wrogość, gdy po wygnaniu Serwiliusza Caepio, Druzus dążył do przejęcia jego majątku na własność, na co z kolei nie pozwolił Kwintus Młodszy. (Ok. 60 r. p.n.e.) Serwilia została kochanką Gajusza Juliusza Cezara (choć istnieją przypuszczenia że mogła nią być już w latach 80-tych I wieku p.n.e.).






Lepidus na Sardynii starał się odbudować armię, by na jej czele ponownie pomaszerować na Rzym. Planował też odciąć miasto od dostaw zboża z Afryki i nawiązać kontakt ze zbuntowanym w Hiszpanii Kwintusem Sertoriuszem (obieżyświatem, który dotarł aż do Wysp Kanaryjskich i przywiózł stamtąd do Hiszpanii białą łanię - która stała się potem jego wyrocznią, często zamykał się z nią na długie godziny i twierdził że rozmawia wówczas {przez to zwierzę} z boginią Dianą i ona radzi mu o jego kolejnych politycznych i militarnych posunięciach), lecz uniemożliwił mu realizację tych zadań namiestnik Sardynii i wkrótce potem Marek Emiliusz Lepidus zmarł na gruźlicę (to był oficjalny powód jego śmierci. Zaś nieoficjalnym powodem - z jakim można się spotkać w źródłach - miała być zdrada jego żony - Appulei, co też doprowadziło Lepidusa na skraj rozpaczy. Warto tutaj też przytoczyć słowa mowy wygłoszonej przed Senatem w 102 r. p.n.e. przez Kwintusa Cecyliusza Metellusa Numidyjskiego, tyczącej kobiet: "Jeśli moglibyśmy, Kwiryci, żyć bez kobiet, wszyscy zrezygnowalibyśmy z tego kłopotu: ale ponieważ natura tak pokierowała, że ani z nimi wystarczająco wygodnie, ani bez nich żadnym sposobem żyć nie można, należy raczej doradzać trwały związek niż przelotną przyjemność". Radzono więc senatorom aby ci żenili się z kobietami znacznie młodszymi od siebie, dzięki czemu - jak twierdził Katon Starszy - będą je sobie mogli ukształtować wedle potrzeby, ale taka praktyka miała i swoje złe strony. Oto bowiem, gdy ma się w domu młodą żonę, to trzeba wykazać się swą jurnością i wytrzymałością, a nie każdemu w pewnym już wieku "staje" bycie mężczyzną, przeto właśnie łatwiej o zdradę wśród młodej żony. Jest nawet taka zabawna historyjka, w której to cenzor pytał pewnego senatora: "Czy masz zgodnie z sercem i sumieniem żonę?", na co ów odparł: "Tak, mam żonę, zgodnie z sumieniem, ale niezgodną z moim wyobrażeniem". Za te słowa zapłacił ów senator ogromną cenę, bowiem został nie tylko skreślony z listy senatorów, ale i przesunięty ze stanu nobilitas do ekwitów. Jak widać, cenzor nie miał poczucia humoru 😉).




(Co ciekawe, zalecenia Katona o braniu sobie młodych żon, wcale nie były bezpodstawne, jako że łatwiej było sterować niedoświadczonymi dziewczętami, które były przy tym odpowiednio uległe. Ale gdy już urodziły gromadkę dzieci i dzięki temu zdobyły społeczne uznanie, często brały rewanż na swych mężach za lata podporządkowania, wymyślając najróżniejsze nowinki i powodując prawdziwy zamęt w domu, a niekiedy - i to wcale nie rzadko - po prostu na przekór swym starym mężom, oddawały się nawet niewolnikom. Na przykład siostra Marka Waleriusza Messali Korwinusa - Sulpicja, wdała się w romans ze swym niewolnikiem - Ceryntusem i była o niego bardzo zazdrosna, choć musiała ukrywać ten związek przed rodziną i otoczeniem. Jak opisuje Tibullus, Sulpicja cierpiała, gdy widziała swego ukochanego w ramionach niewolnic - co powodowało potem że okrutnie mściła się na owych dziewczętach - i miała do niego żal, że ten nie potrafił się wyzwolić ze swych niewolniczych żądzy. Mimo to świętując na przykład swoje urodziny, miast jechać na wieś, została w domu, gdzie nocą przyjęła Ceryntusa w swojej sypialni. Ostatecznie nie wiadomo jak skończył się ten romans, wiadomo jednak co groziło niewolnikowi przyłapanemu w miłosnym uniesieniu z wolną kobietą - dominą. Otóż z reguły kończyło się to dla niego śmiercią, w najgorszym zaś wypadku był rzucany dzikim besiom na arenie w cyrku, w najlepszym uśmiercany karą chłosty. Kobieta zaś była przez męża oddalana, tracąc cały swój posag - jako "niewierna", a także - jak twierdził Katon Starszy - małżonek miał również prawo na miejscu oboje pozbawić życia. Zdarzało się jednak i tak, że mężowie przymykali oczy na niewierność swych małżonek, szczególnie jeśli rodzina żony była majętna i wpływowa. Dlatego też radzono - bierzcie sobie za żony kobiety młode i ubogie, na co wam posag, spokój w domu jest wart znacznie więcej. Zresztą posag żony w wielu przypadkach nie był dla męża sposobem powiększenia jego majątku, a jedynie rekompensatą zwrotu kosztów za utrzymanie młodej żony, która częstokroć przybywała do jego domu z gronem służby - potrzebnej jej do zaoszczędzenia pracy nad utrzymaniem porządku i czystości, oraz "podtrzymaniem domowego ogniska". W każdym razie kobiety potrafiły sporo namieszać nie tylko w zwiazkach, ale również i w polityce i to nawet nie posiadając żadnych praw politycznych).




(Katon Starszy przytacza pewne znamienne wydarzenie, które miało miejsce w jego czasach - pierwsza połowa II wieku p.n.e. - jak pisze: "Otóż pewnego dnia rozważano w senacie ważne zagadnienie i debata trwała tak długo, że zdecydowano się podjąć ją ponownie następnego dnia, zachowując (...) całkowitą tajemnicę. Wieczorem matka młodego Papiriusza, który u boku ojca przysłuchiwał się obradom, zapytała syna, o czym rozprawiali senatorowie. Młodzieniec odrzekł że to sekret i nie ma prawa go wyjawiać. To jednak spowodowało tylko większą ciekawość damy (...) stała się namolna a potem i gwałtowna. Wtedy dziecko, wobec nalegań matki, uciekło się do wytwornego i zabawnego kłamstwa, mówiąc, że w senacie dyskutowano o tym, czy lepszym i bardziej zgodnym z interesem państwa będzie, żeby jeden mąż miał dwie żony, czy odwrotnie. Kiedy matka usłyszała to, wzburzona wybiegła z domu i pobiegła do innych pań. I oto następnego dnia przybywają tłumnie mężatki. Płacząc błagają, aby raczej przyznano jednej kobiecie dwóch mężczyzn, niż dwie kobiety jednemu mężowi". Katon dodaje też - przytaczając sprawę "buntu kobiet" z 195 r. p.n.e. w sprawie ustawy lex Oppia z 215 r. p.n.e., dotyczącej zakazu noszenia zbytkownych szat przez kobiety [o którym już kilkukrotnie pisałem] - "Nie zdziwiłbym się, jeśliby prawdą było to, co się powiada, że na pewnej wyspie ród męski został wskutek spisku kobiet całkowicie wytępiony", a także dodawał: "Kobiety to niebezpieczne plemię, które trzeba trzymać na dystans" i sam, choć bardzo kochał swą małżonkę - Licynię, to jednak obcałowywał ją tylko, gdy byli sam na sam, natomiast gdy pokazywali się publicznie, trzymał do niej odpowiedni - jak twierdził, zgodny z prestiżem i powagą - dystans, aby nie ulegać niewieścim wdziękom, gdyż jak sam twierdził miłość to najpotężniejsza broń w ręku kobiety, która może uczynić z każdego mężczyzny jej niewolnika - dlatego też ukarał usunięciem z grona senatorów jednego nobila, który publicznie pocałował swą małżonkę. Nic więc dziwnego że zdarzali się tacy mężczyźni, którzy twierdzili że śmierć żony to: "Jedyna grzeczność, jaką wyrządziła ona w ten sposób mężowi". A należy też pamiętać że małżeństwa były wówczas przymusową normą społeczną - zaś od 403 r. p.n.e. obowiązywała ustawa cenzora Kamillusa i Postumiusza, nakładająca przymusowy podatek na mężczyzn, którzy do pewnego wieku pozostawali w stanie bezżennym. Rozwodów zaś, aż do 231 r. p.n.e. i odtrącenia żony za jej bezpłodność przez Spuriusza Karwiliusza Rugi - w ogóle w Rzymie się nie praktykowało. Co prawda te obostrzenia i nakazy uległy znacznemu rozluźnieniu już w czasach Oktawiana Augusta, a liczba zwiazków bezżennych była wówczas tak dramatycznie wysoka, że sam August zastanawiał się nawet nad wprowadzeniem przymusowych małżeństw - z którego to planu ostatecznie zrezygnował, skupiając się raczej na przekonywaniu młodzieży do zalet stanu małżeńskiego).




Tak oto, gdy zakończył się wreszcie ów "tumultus Lepidianus" (jak Rzymianie nazwali ową nieudaną próbę przeprowadzenia zamachu stanu przez Marka Emiliusza Lepidusa), przyszedł czas na innych awanturników, a mistycyzm (lat 70-tych I wieku p.n.e.) wcale nie ustępował miejsca wcześniejszym tego typu praktykom mesjańskim, związanym na przykład z rocznicą zburzenia Troi - pramatki Rzymu (o problemie daty 183 r. p.n.e., 83 r. p.n.e., 73 r. p.n.e. a nawet 63 r. p.n.e. - już trochę pisałem, ale wydaje się że jeszcze nie wyczerpałem tego tematu i powrócę do niego). Szerzył się także kult Herkulesa Zbawcy, jako stworzonego przez swego ojca Jowisza (Zeusa) dobroczyńcy ludzkości, o którym to (Zeusie - stwórcy Heraklesa zbawiciela) tak oto pisał Hezjod: "A bogów i ludzi rodziciel z nowym się nosił zamiarem w swym sercu, by równie dla bogów jak i dla ludzi rzesz, zbawiciela od zguby utworzyć". Herkules miał przywrócić ponownie "Złoty Wiek Ludzkości", o którym pisał Tyresjasz: "Przyjdzie zaiste ten czas, kiedy, w kniejach jelenia znalazłszy, wilk swymi kłami strasznymi nie zechce mu krzywdy wyrządzić". Na owym mesjanizmie, przepowiedni o czterech wiekach (o której jeszcze napiszę), nowego cyklu odrodzenia ludzkości i odnalezieniu Wysp Szczęśliwych - bazowali niektórzy rzymscy politycy, wyznawcy mistycyzmu - jak choćby ów nieszczęsny Korneliusz Cetegus (któremu marzyło się urzeczywistnienie przepowiedni o "koronie Rzymu dla trzeciego Korneliusza" - po Korneliuszu Cynnie i Korneliuszu Sulli - i sądził że to właśnie jemu los, zgodnie z przepowiednią Sybilli, przyniesie tytuł "króla Rzymu". Nie pomyślał jednak, że to Gajusz Juliusz Cezar - który był przez swą małżonkę Kornelię również spowinowacony z rodem Korneliuszy - może zająć jego miejsce, co prawda nie jako król, ale jako twórca nowej formy ustrojowej państwa rzymskiego - pryncypatu, czyli rządów "pierwszego wśród równych". Tak więc o Korneliuszu Cetegusie historia praktycznie zapomniała, choć to właśnie on w dużym stopniu przyczynił się do wzmocnienia Lepidusa, gdyż to właśnie na jego wniosek otrzymał Lepidus pod swe rozkazy dowództwo nad armią, z którą potem wyruszył na Rzym. Cóż - Cetegus z jednej strony był mesjanistą, a z drugiej niepoprawnym wręcz zwolennikiem uciech życia - posiadał nawet swój prywatny harem, złożony zarówno z wolnych jak i niewolnych kobiet - który to właśnie m.in. doprowadził go do zguby - gdyż związki z mężatkami podlegały surowej karze), czy też ów sławny Kwintus Sertoriusz - odkrywca Wysp Szczęśliwych (Wysp Kanaryjskich - o nim to będzie w kolejnej części).




Tak oto wyglądała sytuacja polityczna Italii w pierwszych latach po śmierci dyktatora Sulli, a pokój, choć odmieniany wszem i wobec przez wszystkich - nie chciał nadejść, zaś Italia miała już wkrótce doświadczyć krwawej wojny z niewolnikami, którzy powstali w szkole gladiatorów niejakiego Lentulusa Batiatusa z Kapui, pod przywództwem zbuntowanego trackiego wojownika - którego żona, wieszczka i kapłanka, przepowiedziała dokonanie wielkich czynów - o imieniu Spartakus. 




CDN.

18 marca 2026

WŁADYSŁAW IV I PLANY WIELKIEJ WOJNY Z IMPERIUM OSMAŃSKIM - Cz. X

CZYLI JAK TO KRÓL
RZECZYPOSPOLITEJ WŁADYSŁAW IV
PLANOWAŁ ODBUDOWAĆ DAWNE
CHRZEŚCIJAŃSKIE PAŃSTWO
W KONSTANTYNOPOLU


1645 r.
IMPERIUM OSMAŃSKIE
Cz. VI




Przygotowania do zbrojnej wyprawy na Bagdad trwały z początkiem 1638 r. pełną parą, ale paradoksalnie, choć sam sułtan Murad zaangażował się w owe zbrojenia i osobiście doglądał postępów, jego zachowanie wciąż budziło przerażenie najbliższego otoczenia, a szczególnie sułtanki-matki Kosem. Murad był człowiekiem okrutnym, potrafił być bezlitosny, zabijał z zimną krwią za choćby krzywe spojrzenie na siebie, a jednocześnie... często darowywał życie prawdziwym winowajcom, którzy jawnie łamali jego zakazy. To było bardzo dziwne i niepokojące zachowanie, gdy np. sułtan Murad potrafił skazywać pijących wino w tawernach (dokąd udawał się w przebraniu wraz ze swoją strażą przyboczną), skazywał na śmierć wezyrów i bejlerbejów, którzy dopuścili się choćby najmniejszego uchybienia (doszło do tego, że strach w stolicy i poszczególnych prowincjach Imperium Osmańskiego był tak wielki, że lokalni zarządcy bali się przyjąć jakąkolwiek kwotę łapówki, gdyż karą za to była natychmiastowa śmierć - przez co, paradoksalnie, udało się Muradowi IV na pewien czas całkowicie wyplenić korupcję z Imperium). Znęcał się też nad swoimi kobietami z haremu. Pisałem już wcześniej jak kazał im nurkować w basenie i strzelał z broni palnej pomiędzy głowami tych, które się wynurzyły, ale przecież miał i inne "rozrywki". Kobietom z haremu nie wolno było np. śpiewać bez pozwolenia, a te, które to czyniły, były topione. Urządzał też "zawody" polegające na tym, że do słupów przywiązywano kobiety, kładziono im na głowę jakiś  owoc, po czym sułtan konno objeżdżał je na koniu, jednocześnie strzelając ponad ich głowami do owego owocu - nie zawsze trafiał, część z owych dziewcząt została wówczas zabita.




Miał kompleks własnej osoby, wydawało mu się że inni go nie szanują i jedynie przemocą może wzbudzić w nich prócz strachu również i szacunek. Dopuszczał się zbrodni z pobudek doprawdy kuriozalnych, np. pewnego razu doniesiono mu że jedna z jego faworyt siedzi znudzona w swym pokoju, oczekując jego przyjścia. Gdy do niej przyszedł, pocałował ją w czoło, po czym wyciągnął miecz i rozpłatał jej brzuch. Uznał bowiem że dziewczyna dopuściła się zniewagi jego osoby, skoro oczekiwała go w znudzeniu. Ale potrafił też być niezwykle łagodny dla osób które jawnie z niego kpiły, jak choćby pewnego razu, gdy spotkał na Bosforze kupca palącego zioło (co było zakazane jego dekretem). Spytał się owego kupca (a był wówczas w przebraniu) co robi? Ten odpowiedział że pali zioło i poczęstował nim sułtana. Ten wziął, zaciągnął się, po czym z gniewem krzyknął: "Wiesz kim ja jestem, sułtanem Muradem, jak śmiesz łamać mój zakaz". Ten popatrzył na Murada chwilę, po czym... wybuchnął gromkim śmiechem mówiąc: "Już 30 lat palę zioło, i nigdy nie przytrafiło mi się coś podobnego, a ty palisz po raz pierwszy i na boga... już uważasz się za padyszacha?" 🤭. Murad nie tylko darował mu życie, ale też zezwolił dalej palić zioło (takich przykładów było kilka w ciągu całego jego panowania). Takie wahania nastrojów władcy był bardzo niepokojące, szczególnie obawiała się ich sułtanka Kosem, wiedząc że Murad jest człowiekiem nieobliczalnym i w każdej chwili może uśmiercić jej synów, a swoich pozostałych braci, którzy teraz siedzieli w Simsirliku.


MURAD i KASIM



Jej obawy niestety okazały się prawdziwe, jeszcze w lutym (lub na początku marca) 1638 r. otrzymała ona wiadomość, która spowodowała że dosłownie nogi się pod nią ugięły. Oto bowiem posłaniec przyniósł jej informację, że jej syn, książę Kasim został zamordowany z rozkazu sułtana. Wydała wtedy z siebie tak przerażający krzyk, że zbiegli się wszyscy obecni w okolicy słudzy. Zamknęła się w swych komnatach, nie chcąc nikogo widzieć, ale gdzieś tak w połowie dnia odwiedził ją sam sułtan Murad, ten, który kazał zamordować własnego brata. Zapowiedział że uczynił tak dla dobra państwa, gdy musi wyruszyć na wojnę z Persją i zapowiedział że nic złego nie stanie się Ibrahimowi, pod warunkiem wszakże że jego matka nie będzie stawiała go jako ewentualnego konkurenta do władzy. Kosem miała ponoć przekląć dzień, w którym urodziła Murada i przeklęła też "całe jego państwo". Murad miał ponoć zapytać: "Czego ode mnie oczekujesz? To ty mnie stworzyłaś, to ty od najmłodszych lat powtarzałaś że litość jest oznaką słabości niegodną padyszacha. Gdy ginęli Bajazyd i Sulejman nie protestowałaś, uznałaś że tak będzie lepiej dla dobra państwa, a oni też byli moimi braćmi, ale już nie twoimi synami. Teraz rozpaczasz i przeklinasz państwo, na czele którego stoję, bo życie oddał twój syn". Miał też dodać że dopóki żyje, nie stanie się jej nic złego, ale nie pozwoli też aby Kosem stanęła pomiędzy nim a Ibrahimem, gdyż tym samym wyda na niego wyrok śmierci. W marcu sułtan opuścił Konstantynopol, udając się na Bagdad. 

Krwawe walki pod samym Bagdadem trwały ponad miesiąc (listopad-grudzień 1638 r.). Sułtan poprzysiągł że nie powróci do stolicy, jeśli nie zdobędzie tego miasta. Murad, choć sam przyzwyczajony do wysiłku fizycznego (potrafił walczyć z kilkoma napastnikami naraz, rzucał do tarczy włócznią tak, że potrafił przebić ją na wylot, nosił miecz o wadze 50 kg., napinał łuk jedną ręką i nikt też nie potrafił rozprostować jego zgiętej pięści), także odczuwał już trudy tej kampanii. Ale zmęczenie było również widoczne wśród Persów. Po czterdziestu dniach oblężenia i walk safawidzki gubernator Bagdadu - Bektesz Chan, oświadczył że gotów jest poddać miasto, pod warunkiem wszakże że sułtan daruje życie wszystkim obrońcom. Murad wyraził zgodę i 25 grudnia Bagdad ponownie, po czternastu latach perskiej okupacji wrócił pod zarząd Imperium Osmańskiego. Sułtan przebywał w zdobytym mieście do końca stycznia 1639 r. jednocześnie powierzając wielkiemu wezyrowi - Kemenkesowi Kara Mustafie Paszy, zadanie zawarcia pokoju z Persami (który ostatecznie został zawarty 17 maja 1639 r. wyznaczając granicę turecko-perską taką, jaka przetrwała do dziś i istnieje pomiędzy Irakiem a Iranem). Z Bagdadu sułtan wyruszył najpierw do Diyarbakiru, gdzie zostawił (zabraną wcześniej ze sobą z haremu w podróż) niewolnicę Aysę, którą wyniósł do rangi sułtanki. Dziewczyna (w 1639 r. miała już 25 lat), starała się łagodzić sułtańskie wybuchy złości, ale nie zawsze jej się to udawało. Ayse ok. 1630 r. podarowała Muradowi matka, wcześniej przygotowując ją, aby była mu zawsze uległa i łagodziła jego trudny charakter. I taka właśnie była Ayse, nie śniło jej się nawet aby mieć jakieś własne zdanie, podobało jej się tylko to, co było miłe sułtanowi, nie miała jednak łatwego zadania, bowiem Murad był cholerykiem.




Razem - w okazałym pochodzie triumfalnym - wjechali do stolicy z początkiem lutego 1639 r. (łupy zrabowane na Persach w Bagdadzie płynęły do Konstantynopola na dziesięciu galerach). W tym czasie sułtan otrzymał wiadomość, że 20 stycznia w swym pokoju w Simsirliku zmarł jego wuj - 47-letni Mustafa Szalony. Teraz jedynym kandydatem do tronu został tylko brat sułtana - Ibrahim (co prawda Murad miał kilku synów z kolejnych nałożnic, ale większość z nich zmarła do 1639 r. jeszcze jako dzieci, ostatnimi którzy zmarli byli 10-letni Ahmed w 1638 r. i 7-letni Sulejman w 1639 r. Żył jeszcze książę Selim, urodzony w 1637 r. ale zmarł wkrótce potem w 1640 r.). Murad IV nie pozostawił po sobie męskich następców, więc jedynym żyjącym członkiem dynastii pozostawał właśnie Ibrahim, który zamknięty w Simsirliku, ciągle obawiając się wysłanych przez brata morderców - powoli tracił zmysły (przysięgał że nie opuści tego pokoju do końca życia i poświęci się na czytanie książek i Koranu, rezygnuje też z wszelkich praw do władzy, byle tylko brat darował mu życie). Ale właśnie myśl o tym, że po zabiciu Ibrahima mógłby zostać ostatnim żyjącym męskim członkiem dynastii Osmanów i tym samym nikt nie odważyłby się szachować go jakimkolwiek innym konkurentem do władzy (z sułtanką Kosem włącznie), działała na Murada pobudzająco. Byłby ostatnim, czyli to od niego zależałaby przyszłość dynastii. Plany zamordowania Ibrahima zaczęły poważnie dojrzewać w jego umyśle po powrocie z Bagdadu. Ale jednocześnie w tym samym czasie nasiliły się bóle, na jakie już wcześniej cierpiał sułtan. Co jakiś czas zwalały go z nóg i cierpiał ogromne katusze, żądając od lekarzy by uśmierzyli ból, a ci, którym się to nie udawało, musieli pożegnać się z życiem (jak pewien medyk, któremu Murad - gdy doszedł do siebie - kazał zażyć truciznę, gdyż ten nie był w stanie uśmierzyć jego bólu). 


CIEKAWA SCENA UDERZENIA SUŁTANKI SAH (KTÓRA RZECZYWIŚCIE SIĘ WYDARZYŁA), SIOSTRY SULEJMANA WSPANIAŁEGO, PRZEZ JEJ MĘŻA - WIELKIEGO WEZYRA LUTFI PASZĘ

(NOTABENE - AKTORKA GRAJĄCA SUŁTANKĘ SAH, CHCIAŁA ABY NAPRAWDĘ JĄ UDERZONO, BY WSZYSTKO WYGLĄDAŁO REALISTYCZNIE I RZECZYWIŚCIE DOSTAŁA MOCNY CIOS)



W haremie pojawiały się (oczywiście nieoficjalne, gdyż nikt nie śmiałby tego powiedzieć głośno) głosy, iż sułtan jest poważnie chory, być może nawet śmiertelnie. Sułtanka Ayse siedziała przy jego łożu, gotowa dopomóc w cierpieniu jej pana, niewiele to jednak pomagało. Sułtan cierpiał ogromne bóle, krzyczał też że jeśli lekarze mu nie pomogą, wszystkich każe ściąć - nie zdążył. Podobnie jak z rozkazem, który miał wydać po wieczór 7 lutego 1640 r. zamordowania Ibrahima. Rozkaz ów nie został wykonany, gdyż wszyscy widzieli że Murad nie przeżyje kolejnego dnia. I tak się właśnie stało, nad ranem 8 lutego 1640 r. w wieku 27 lat, zmarł sułtan Murad IV, jeden z najokrutniejszych i najdziwniejszych władców Imperium Osmańskiego w historii. Rozpoczynało się teraz nowe panowanie - sułtana Ibrahima, kolejnego syna Kosem, który jednak - gdy doniesiono mu o śmierci brata - nie chciał uwierzyć i zarzekał się że jest i pozostaje wiernym poddanym sułtana, nie pragnie władzy i chce pozostać w swej złotej klatce w Simsirliku do śmierci. Nie pomogły nawet słowa sułtanki Kosem, która prosiła Ibrahima aby wyszedł, gdyż został nowym władcą Imperium. Ten zażądał wreszcie, aby mu przyniesiono ciało brata, dopiero, gdy dotknął go i przekonał się że naprawdę nie żyje, dopiero wówczas dał się przekonać i opuścił swoje więzienie.
 



CDN.

17 marca 2026

NULLA POTESTAS NISI A DEO - Cz. XXI

FILARY SPOŁECZNEGO 
ROZWOJU LUDZKOŚCI 
I METODY PATOLOGIZACJI 
NA PRZESTRZENI WIEKÓW




TWÓRCY EUROPEJSKICH CYWILIZACJI:
Cz. XVIII



SŁOWIANIE I CELTOWIE
Cz. XVIII






PIERWSZE EUROPEJSKIE CYWILIZACJE:
SŁOWIANIE
(CYWILIZACJA FILISTYŃSKA)
(ok. 1200 r. p.n.e. - 925 r. p.n.e.)
Cz. VI



FILISTEA
CZASY EKSPANSJI
(ok. 1100 - 925 r. p.n.e.)
Cz. V






FILISTYŃSKIE PENTAPOLIS
(W EPOCE EKSPANSJI)





ASZKELON

 
 Potężny port morski i najważniejszy (obok Gazy) morski ośrodek handlowy całego Pentapolis. Miasto niezwykle bogate, posiadające mnóstwo wykopanych studni (mimo że nie było tam ani jednego źródła). Kontakt z morzem zapewniał mieszkańcom bogactwo, a miastu rozwój. Aszkelon w epoce ekspansji, był również silnym ośrodkiem wojskowym, którego władcy utrzymywali liczne i dobrze wyćwiczone wojsko, o czym przekonał się w bitwie pod Gilboa (ok. 1006 r. p.n.e.) sam król Saul, gdy połączone siły Aszkelonu, Gat i (prawdopodobnie) Aszdod zadały Izraelitom dotkliwą klęskę, w wyniku której Saul poniósł śmierć. W Księdze Samuela znajduje się krótka pieśń żałobna mówiąca o tych wydarzeniach, która brzmi: "Chluba twoja, o Izraelu, na twoich wzgórzach poległa, jakże padli bohaterzy! Nie mówcie o tym w Gat, nie głoście po ulicach Aszkelonu, aby się nie weseliły córki filistyńskie, aby nie wykrzykiwały radośnie córki nieobrzezanych!" (2 Sm. 1,19-20). Niestety, pomimo to, o samym Aszkelonie jest w Biblii poświęcone najmniej miejsca ze wszystkich miast Filistei.





ASZDOD


Kolejny potężny gród Filistynów i bodajże jeden z największych wrogów zjednoczonego Izraela, a jednocześnie miasto, z którego promieniowała kultura filistyńska na cały obszar Kanaanu. Izraelici często ulegali tej kulturowej przewadze i poślubiali "córy Aszdodu" a potem często się integrowali z nowym społeczeństwem i porzucali wiarę w Jahwe. Prorok Nehemiasz (żyjący w V wieku p.n.e., czyli ponad pięć wieków później) twierdził wręcz, że kulturowa ekspansja Filistynów z Aszdod przyniosła Żydom więcej strat, niż nawet największa klęska zadana w bitwie, gdyż Izraelici którzy ulegli czarowi kobiet z Aszdodu, jednocześnie porzucali swoją wiarę, tradycję i swój lud, a dzieci wychowane w takich rodzinach - jak dodawał: "Nie umiały już mówić po żydowsku". Władcy Aszdodu otaczali się luksusem, który promieniował na inne okoliczne ludy (w tym na Izraelitów - spragnionych żyć nieco lepiej niż ich przodkowie w pasterskich namiotach, lub prowizorycznych drewnianych domach). Potęga Aszdodu przetrwała egipski najazd faraona Szeszonka I w 925 r. p.n.e. i trwała przez kolejne dwieście lat, aż do najazdu asyryjskiego króla Sargona II w 712 r. p.n.e. Tak więc, przez ponad dwieście lat po egipskim ataku - który totalnie przeorał dawny filistyński porządek ustanowiony w Kanaanie po inwazji tzw. "Ludów Morza" - Aszdod pozostało niezależnym miastem-państwem, jednym z nielicznych pozostałości potężnego niegdyś Pentapolis.





GAT


 Wojownicy z Gat brali udział (prócz tych z Ekronu i Aszdod) w zwycięskiej dla Filistynów bitwie z Izraelitami pod Afek (Eben-Ezer) ok. 1050 r. p.n.e., w wyniku której świątynia Jahwe w Szilo została spalona (pod wrażeniem tej klęski zmarł wówczas - prawdopodobnie na zawał serca - arcykapłan Heli, nauczyciel i protektor późniejszego proroka Samuela, który to ok. 1042 r. p.n.e. na równinie Gibea koronował Saula na pierwszego króla zjednoczonego Izraela), a Arka Przymierza znalazła się w rękach serenów (czyli władców) Ekronu a następnie Aszdod (na krótko trafiła również do Gat, do domu Obed-Edoma). To również wojownicy z Gat stanęli naprzeciw wojsk króla Saula, wystawiając do boju olbrzyma Goliata (naprzeciw któremu stanął Dawid). Gdy zaś tron Izraela w zdobytej Jerozolimie (wcześniej miasto to zwało się Jebuz i należało do plemienia Jebuzytów) objął król Dawid, musiał się on opłacać właśnie serenom z Gat (co dobitnie oznacza że Izrael nie był wówczas wcale niepodległy, jak to się przyjęło uznawać, biorąc pod uwagę informacje zawarte w Starym Testamencie), w zamian za co oddziały z Gat chroniły króla (część Gitejczyków osiedliła się nawet w Jerozolimie wraz z rodzinami). Czasy wielkiej świetności miasta przypadają na okres panowania króla - Akisza (nazwanego w Starym Testamencie Abimelekiem), syna króla Maachy. Warto też podkreślić że z rejonu Gat pochodziło wino, które sprowadzano nawet do Egiptu i Babilonii (co też świadczy o jego renomie). Gat przetrwał egipską inwazję i upadł dopiero w końcu IX wieku p.n.e. po najeździe władcy Damaszku i Aramu - Hazaela.





EKRON


 Siostrzane miasto Gat, choć zasiedlone przez lud Dana, pokrewny Filistynom (Peleset), to jednak nie tożsamy z nimi (choć traktowany we wspólnym Pentapolis jak jedno z miast filistyńskich). Wojownicy z Ekronu ponieśli klęskę w bitwie z Izraelczykami pod Mizpą (ok. 1045 r. p.n.e.) gdzie wykazał się przyszły król - Saul. W tym mieście znajdowała się świątynia Baal-Zabuba, który potem został uznany za antytezę dla Jahwe i przyrównany do szatana (jako Belzebub), jak również świątynia Dagona. Miasto prężnie się rozwijało w okresie ekspansji i przetrwało egipski najazd faraona Szeszonka I, a choć utraciło niezależność polityczną (pod rządami Asyrii) to jednak przetrwało aż do roku 146 p.n.e., gdy władca państwa Seleucydów - Aleksander I Balas zdobył i spalił to miasto (w tym samym roku zniszczone zostały dwa inne, wielkie ośrodki Antyku - Korynt w Grecji, zniszczony przez legiony Lucjusza Mummiusza i Kartagina, zdobyta przez Publiusza Korneliusza Scypiona). Spokojnie jednak można twierdzić że Ekron istniał co najmniej tysiąc lat.





GAZA


 Gaza była drugim wielkim portowym miastem Filistei, stojącym na granicy z Synajem i Egiptem. Pierwotnie miasto zasiedlali Chiwijczycy, ale po inwazji Ludów Morza osiedlili się tam Filistyni (zwani tam również Kaforytami, jakoby przybyć mieli z Krety, lub po prostu z terenów Grecji, które również zniszczone zostały przez Ludy Morza - o czym pisałem w poprzednich częściach). Filistynów z Gazy zwano też Anakitami. Był to silny ośrodek wojskowy, posiadający potężne mury i wieże. Miasto było praktycznie nie do zdobycia dla ówczesnych wojowników i przez to jego wojownicy budzili grozę oraz szacunek okolicznych ludów, lecz nie byli niezwyciężeni. Po raz pierwszy (co zostało odnotowane w źródłach biblijnych) Anakici z Gazy ponieśli klęskę w bitwie z Izraelitami jeszcze za czasów Saula (zwycięzcą miał być syn tego króla - Jonatan), ale realnie przestali się liczyć po inwazji Szeszonka I, który zdobył Gazę (udowadniając wszystkim ludom że jest to możliwe) i zamienił to miasto w zwykłą egipską twierdzę (ludność oczywiście zabrał ze sobą w niewolę do Egiptu). Tak oto miasto to utraciło jakąkolwiek podmiotowość i było już jedynie kartą przetargową pomiędzy Egiptem a imperiami idącymi z Bliskiego Wschodu.






To są główne miasta filistyńskiego Pentapolis, ale istniały również pomniejsze ośrodki Filistei, kontrolowane przez serenów z wyżej wymienionych miast, a były to:



SZARUCHEN


 Miasto leżące w południowej Filistei, zasiedlone (zapewne) przez lud zwany Perezytami. O samym mieście niewiele można powiedzieć - była to zapewne wysunięta na południowy wschód obronna faktoria Gazy - więcej można rzec o plemieniu Perezytów. Otóż byli to "mieszkańcy osad otwartych" ("p(e)razon"), autochtoni Kanaanu, żyjący na tych ziemiach jeszcze przed przybyciem (z terenów dzisiejszej Europy Środkowej) tzw.: "Ludów Morza". Ponieważ lud ten zamieszkiwał osady wiejskie, przeto ośrodki przezeń zasiedlone nie mogły być niczym innym, jak po prostu wiejskimi ośrodkami (w Księdze Ezechiela jest zapisane: "Wyruszę przeciwko ziemi otwartej, napadnę ludzi spokojnych, którzy mieszkają bezpiecznie; mieszkają w miejscowościach, które nie mają ani murów, ani zawór, ani bram" (Ez. 28,11). Wydaje się jednak że część Perezytów przeniosła się do miast filistyńskich i szybko zintegrowali się ze słowiańskimi najeźdźcami.



JURSA


Kolejna wiejska faktoria Perezytów w Filistei podporządkowana Gazie. Nic więcej nie wiadomo. 



BET-EGLAIN


Kupiecka faktoria Gazy, znajdująca się na południe od miasta i zasiedlona przez Anakitów (czyli Filistynów z Gazy).



GERAR


Miasto leżące na pograniczu Filistei i Szefeli (krainy na wschód od Pentapolis, podbitej, zasiedlonej i uzależnionej przez Filistynów) na drodze między Gazą a Beer-Szebą. Gród istniejący jeszcze przed najazdem Ludów Morza i posiadający dużą autonomię wewnętrzną od miast Pentapolis (mający nawet swoich królów - np. król Asa zwyciężyć miał w walce koczownicze plemię Kuszytów), zasiedlony zresztą przez Filistynów. Miasto bohatersko broniło się w 925 r. p.n.e. przed najazdem Egipcjan, zadając im spore straty. Ostatecznie zostało zdobyte, ale mieszkańcy (którzy jeszcze pozostali przy życiu) popełnili samobójstwo (najpierw zabito dzieci, potem mężowie zabijali swe żony a na końcu sami odbierali sobie życie). Pamięć o mieszkańcach Gerar była bardzo silna w całym Kanaanie nawet tysiąc lat później (jeszcze w epoce hellenistycznej, gdy cały ten region zajęty został przez Greków i Macedończyków, o mieszkańcach Gerar wciąż opowiadano sobie legendy). Zwycięzcy Egipcjanie spalili całą okolicę tak, iż po Gerar nie pozostały nawet ruiny.





ZIKLAG (SIKLAG?)


 Miasto leżące w kraju Szefeli, politycznie podporządkowane było serenom z Gat, choć znajdowało się daleko na południe od tego miasta (bliżej z Ziklag było do Gazy). Zasiedlone zostało przez Filistynów (plemię Ludu Morza o nazwie Tjeker/Czeker) i prawdopodobnie jakąś inną ludność (być może sprowadzone z Anatolii niedobitki Hetytów, przybyłe do Kanaanu jako jeńcy Ludów Morza). Zniszczone przez Egipcjan w 925 r. p.n.e. a ludność uprowadzona w niewolę.



EGLON


 Prawdopodobnie miasto zasiedlone przez Filistynów, Kananejczyków (czyli autochtonów) oraz Aramejczyków. Cieszyło się sporą samodzielnością polityczną (nie było bezpośrednio zależne od żadnego z miast Pentapolis) i miało swoich królów, a jednym z nich (wymienionym w kontekście walk z Izraelitami) był niejaki Debir. Miasto zostało zdobyte przez Egipcjan, jednak uniknęło zniszczenia (zapewne ludność też nie została wysiedlona, co może świadczyć o tym, że Eglon skapitulował przed Szeszonkiem - ale to jest tylko moja hipoteza, gdyż nie ma co do tego żadnej pewności). Wiadomo tylko że miasto przetrwało egipską inwazję, lecz padło kilka (kilkanaście?) lat później, zdobyte przez władców Judy. Eglon leżał na granicy Szefeli. 






MIASTA SZEFELI
(KRAJU ZAJĘTEGO PRZEZ FILISTYNÓW)



LAKISZ


 Miasto Filistynów i Amorytów. Oficjalnie niezależne od Pentapolis, jednak nieustannie oczekujące stamtąd wsparcia militarnego przeciwko Izraelitom, co realnie skutkowało podporządkowaniu polityki miasta serenom z Aszdod (którzy udzielali największego wsparcia mieszkańcom Lakisz). Miasto nie było w stanie oprzeć się najazdowi Szeszonka I w 925 r. p.n.e. i zostało przez Egipcjan zdobyte. Potem jednak odbudowało się, ale wpadło w zależność od królów Judy i odtąd Lakisz było miastem zależnym, a z czasem w ogóle zostało zasiedlone przez Żydów (ponoć mieszkańcy Lakisz mieli duży - negatywny wpływ na Jerozolimę, o czym wspomina Księga Micheasza: "Zaprzęgajcie rumaki do rydwanów, mieszkańcy Lakiszu! Ono było początkiem grzechu córki syjońskiej, gdyż u ciebie znaleziono przestępstwa Izraela" (Mi. 1,13). O jakie "przestępstwa" chodziło prorokowi? Można się tylko domyślać). 



LIBNA


 W czasach ekspansji było to miasto zależne od Gat, jednak po roku 925 p.n.e. znalazło się w strefie wpływów władców Izraela (Północne Królestwo). Ale ok. 850 r. p.n.e. mieszkańcy Libny zbuntowali się i wywalczyli sobie niezależność. Niestety, nie na długo, wkrótce bowiem miasto popadło w zależność od Judy (Południowe Królestwo). Król Judy - Jozjasz, wziął sobie za żonę córkę władcy Libny - Chamutal. Miasto zostało zdobyte w 609 r. p.n.e. przez faraona Nechona II i od tej chwili przestało istnieć.  



TIMNA


 Miasto podległe Ekronowi, należące do ziem plemienia Dana. To właśnie tutaj Samson poznał Dalilę, to z tego miasta wywodziła się też biblijna Tamar (która w Starym Testamencie jest wyraźnie pokazana jako kobieta obca, nie-Żydówka). Ponieważ jednak (jak pisałem już w poprzednich częściach) Danici ulegli stopniowej hebraizacji (po 925 r. p.n.e. podporządkowali się władcom Judy), przeto i Samson i Dalila i Tamar znaleźli się ostatecznie w kręgu biblijnej genealogii Izraela oraz Judy. 



BET-SZEMESZ (LECHI)


 Bet-Szemesz (zwane też Lechi?) podporządkowane było Ekronowi, a zajęte zostało przez Izraelitów jeszcze przed koronacją Saula (to tutaj Żydzi odesłali Arkę Przymierza, po odzyskaniu jej z rąk Filistynów, za co zresztą zapłacili karę, gdyż większość z nich była tak podniecona faktem odzyskania Arki, że z ciekawości zaglądali do środka, a to doprowadziło do prawdziwej katastrofy, gdyż wszyscy ciekawscy wkrótce zaczęli chorować i umierać w wielkich cierpieniach. Zginąć w ten sposób miało 50 070 mężów {wydaje się ta liczba nieco przesadzona, aczkolwiek pokazuje rozmiar owej katastrofy, która z pewnością związana była z napromieniowaniem tych ludzi, a w konsekwencji ich bolesną śmiercią}. Czyżby więc Arka była silnie radioaktywną bronią, pozostawioną tu przez "bogów" z przedhistorycznych czasów?). 

 

GEZER


 Miasto podległe serenom z Gat (choć przez pewien czas uzależnione od Aszdodu). Zniszczone w 925 r. p.n.e. przez Egipcjan, potem odbudowane jako część Królestwa Izraela (tego Północnego, ze stolicą w Samarii) i zamienione zostało w warownię. 



JABNE (JAMNIA)


Miasto będące swoistą faktorią handlową na wschodzie, gdyż było silnie powiązane z takimi miastami jak: Aszkelon, Aszdod i Gat. Częste miejsce potyczek Filistynów i Izraelitów, choć nie zostało zdobyte przez tych ostatnich aż do II wieku p.n.e. 



AZEKA


 Zależne od Gat (to w tym rejonie miało dojść do sławetnej walki Dawida z Goliatem, który jednak wcale nie zginął z ręki młodego pasterza - jak głosi biblijny przekaz, a został zabity nieco później i jego zabójcą wcale nie był Dawid. Ale do tego jeszcze wrócę w kolejnych częściach). Zdobyte przez Egipcjan a następnie uzależnione od Judy (król Roboam zamienił to miasto w twierdzę) i zasiedlone przez Żydów. 



JARMUT


 Faktoria handlowa Kraju Nadmorskiego (Filistei) - znaleziono tam liczne pozostałości filistyńskiej ceramiki z XI i X wieku p.n.e. Zajęte i spalone przez Egipcjan, a po 925 r. p.n.e. odbudowane i zasiedlone przez Żydów z Judy. 




I tu się kończą polityczne wpływy Filistynów (kulturowe i gospodarcze obejmowały całą ziemię Kanaan i przekraczały Jordan, obejmując takie plemiona jak Edomici, Moabici, Ammonici, Amalekici czy Midianici). W kolejnej części przejdę już do miast Izraela, a następnie powrócę do czasów panowania Saula, Dawida i Salomona (oraz wyjaśnię dlaczego to nie Dawid był sprawcą śmierci Goliata na polach Azeki w niedalekiej odległości od Gat). 


CDN.

NULLA POTESTAS NISI A DEO - Cz. XXXIX

FILARY SPOŁECZNEGO  ROZWOJU LUDZKOŚCI  I METODY PATOLOGIZACJI  NA PRZESTRZENI WIEKÓW TWÓRCY EUROPEJSKICH CYWILIZACJI: Cz. XXXVI SŁOWIANIE I ...