WYŚWIETLENIA

11 lutego 2026

NULLA POTESTAS NISI A DEO - Cz. XVI

FILARY SPOŁECZNEGO 
ROZWOJU LUDZKOŚCI 
I METODY PATOLOGIZACJI 
NA PRZESTRZENI WIEKÓW





TWÓRCY EUROPEJSKICH CYWILIZACJI:
Cz. XIII



SŁOWIANIE I CELTOWIE
Cz. XIII






PIERWSZE EUROPEJSKIE CYWILIZACJE:
SŁOWIANIE
(CYWILIZACJA FILISTYŃSKA)
(ok. 1200 r. p.n.e. - 925 r. p.n.e.)
Cz. I



FILISTEA
OSADNICTWO, KONSOLIDACJA I INTEGRACJA
(ok. 1200 - ok. 1100 r. p.n.e.)
Cz. I



W Starym Testamencie panuje pewne pomieszanie pojęć, dlatego też bardzo często napotkać można najróżniejsze problemy w interpretacji zdarzeń i oczywiście w próbach chronologicznego uporządkowania tematu związanego z Filistynami. Nieustannie bowiem łączy się tam Filistynów z Kananejczykami i to w taki sposób, iż wydaje się że jest to jedna i ta sama ludność. Nic zatem dziwnego, że w Biblii mówi się wprost o Filistynach jako o autochtonach ziemi Kanaan, zaś lud, który pod przewodnictwem Mojżesza opuścić miał Egipt - pokazywany jest na kartach Starego Testamentu jako lud najeźdźców. Tu już następuje swoiste pomieszanie pojęć, jako że grupy tworzące zbiorowość zwaną jako Apiru (Habiru) wywodziły się w ogromnej większości właśnie z ziem Kanaanu (lub Synaju), zaś Filistyni (Peleset) przybyli tutaj jako najeźdźcy, o czym zresztą piszą nie tylko egipskie ale i hetyckie i syryjskie kroniki z okresu migracji tzw. Ludów Morza. Dlaczego jednak Stary Testament przedstawia te wydarzenia zupełnie na odwrót i dlaczego Filistyni są tam traktowani jako autochtoni, zaś Żydzi (Apiru-Habiru-Hebrajczycy, innymi słowy "pokryci piaskiem") pokazani są jako najeźdźcy? Wydaje się że jest to spowodowane co najmniej kilkoma kwestiami. Po pierwsze - warto uświadomić sobie, że gdy Stary Testament był spisywany, Filistyni zamieszkiwali nie tylko Kraj Nadmorski, ale również Szefelę i odległy kraj Danitów (Danaoi) na północy Palestyny i rzeczywiście byli uważani już wówczas za autochtonów (np. Danici w IX wieku p.n.e. ulegli stopniowej hebraizacji), a pamięć kulturowa Hebrajczyków nie sięgała czasów pojawienia się Filistynów w Palestynie. Po drugie - proces integracji najeźdźców z autochtonami przebiegał sprawnie i szybko i praktycznie zakończył się w ciągu dwóch pierwszych pokoleń po najeździe, tak, iż rzeczywiście trudno było wówczas odróżnić Filistyna od Kananejczyka. Po trzecie wreszcie - lud Habiru był ludem złożonym z koczowniczych plemion, które zamieszkiwały miedzy Beer-Szebą a Sychem i które niewiele ze sobą łączyło, prócz - religii mojżeszowej, stanowiącej wówczas jedyne lepiszcze, spajające tych, którzy wyszli z niewoli egipskiej i powrócili na ziemie, skąd niegdyś ich przodkowie wywędrowali do Egiptu.

Najpierw jednak należy stwierdzić, że skoro Hebrajczycy/Żydzi przyjęli sobie za przodka niejakiego Abrama (Abrahama) który wywędrował z miasta Ur w Mezopotamii (wraz ze swym ojcem - Terachem co zmarł w czasie podróży w mitannijskim Charranie, oraz żoną Saraj, bratem - Lotem i swymi sługami) i przybył najpierw do Sychem, potem do Betel, do Hebronu i wreszcie do Gerar, to w czasie kiedy on przemierzał ten szlak (ok. 1850-1840 r. p.n.e.) Filistynów w Kanaanie jeszcze nie było. Księga Rodzaju co prawda mówi głównie o Kananejczykach, Amorytach (którzy bez wątpienia byli największym ludem przed eksodusem Żydów do Palestyny i przed pojawieniem się tam tzw. Ludów Morza) którzy zamieszkiwali nie tylko Hebron, ale i Jebus (czyli ówczesną Jerozolimę) czy Anakitach, to jednak Filistyni również są wymienieni w tych czasach i co prawda w Hebronie Abram sprzymierza się z trójką braci Amorytów: Mamre, Eszkolem i Anerem, to już w Gerar (miasto na południowy wschód od Gazy i północny zachód od Beer-Szeby) oddaje swą żonę - Saraj, filistyńskiemu władcy tego miasta - Abimelekowi (czasem Abimelek jest zamieniany na faraona, któremu podczas podróży Abrama do Egiptu również spodobała się Saraj i zapragnął ją posiąść. Abram w obawie o swoje życie oddaje żonę faraonowi i władcy Gerar - Abimelekowi - twierdząc że to jego siostra). Skąd jednak w XIX stuleciu p.n.e. wzięli się w Palestynie Filistyni, skoro przywędrowali oni dopiero z końcem wieku XIII p.n.e., a osiedlili się na dobre w Kanaanie w pierwszych dekadach XII wieku p.n.e.). I to jest właśnie ten błąd o którym piszę - pomieszanie pojęć jakie występuje w Starym Testamencie. Łączenie Filistynów z Kananejczykami stało się czymś naturalnym (o filistyńskości Abimeleka z Gerar otwarcie mówi Księga Rodzaju 26,1), wydaje się więc że dla tych, którzy spisywali tę Księgę, wydawało się oczywistym że Filistyni byli tutaj przed wyjściem Izraelitów z Egiptu i tak właśnie opisywali tamte wydarzenia. Podobnie rzecz ma się z poszukiwaniem żony dla Izaaka, gdzie wszystko również odbywa się na filistyńskiej ziemi (Rdz. 26).




Wszędzie tam dominuje narracja, że Filistyni (Kananejczycy, Amoryci) są panami miast (Sychem, Hebron, Gerar) a Hebrajczycy muszą żyć na peryferiach - ale jest to wyraźne odwzorowanie wydarzeń już z czasów po eksodusie, gdy rzeczywiście dominacja Filistei była niepodważalna, a szybka integracja "najeźdźców z Północy" z lokalnymi autochtonami umożliwiła im ekspansję na całą Palestynę (do czego jeszcze wrócę w kolejnych częściach). Należy bowiem pamiętać, że choć dzieje Abrama/Abrahama, Izaaka i Jakuba zostały napisane jako historia jednej rodziny, to tak naprawdę opowiada ona o wydarzeniach dziejących się w okresie ok. 1850 r. p.n.e. do ok. 1360 r. p.n.e. (gdy Izraelici mieli przywędrować do Egiptu). Pięć stuleci obejmuje historia trzech mężów (i ich kobiet) będącymi jedynie symbolami dominacji ludów, z których potem nastąpiła migracja do Egiptu, a były to: Abraham tożsamy z Hebronem (miastem Amorytów), Izaak z Beer-Szewą (osada Peryzytów) i Jakub z Sychem (miasto Hiwitów - czcicieli bogini Hebat). Najprawdopodobniej to z tych terenów powędrowała główna migracja do Egiptu w czasach panowania w tym kraju faraona - Nebmaatre Amenhotepa III (za jego to rządów odnotować można postać niejakiego Aper-Ela jako królewskiego wezyra, który z pewnością - świadczy o tym imię, miał semickie pochodzenie i należał do ludu Habiru, a co za tym idzie, był odwzorowaniem biblijnego Józefa, dlatego też migrację ludu Habiru do Egiptu wyznaczyłem na ok. 1360 r. p.n.e. czyli właśnie rządy Amenhotepa III (choć z pewnością pierwsze migracje z Kanaanu do Egiptu miały miejsce już za czasów Hyksosów ok. 1730- ok. 1550 r. p.n.e., był też w tym czasie okres, w którym Egiptem rządziła dynastia amorycka z Kanaanu). Początkowo Kananejczykom żyło się dość dobrze w Egipcie, ale potem przyszły zawirowania okresu rewolucji religijnej i wprowadzania solarnego kultu Atona (od ok. 1345 r. p.n.e.) przez faraona Nefercheperure Amenhotepa IV (Echnatona) i gdy ostatecznie tebański kler Amona-Re odniósł zwycięstwo (ok. 1330 r. p.n.e.), to wówczas nie tylko wyznawcy znienawidzonego Atona poddani zostali represjom, ale i inni obcy, wyznający nie egipskich bogów. Kananejczycy/Habiru nie byli tutaj wyjątkiem i zapewne właśnie wtedy obrócono ich w niewolników. Kolejne pokolenia Apiru - aż do wyjścia z Egiptu pod wodzą Mojżesza, zapewne ok. 1210 r. p.n.e. żyły w Egipcie i z Egiptem się ściśle utożsamiały (nawet jako niewolnicy) i nie znali innego życia, ani innych ziem (tak jak ci wszyscy nieszczęśnicy, urodzeni w Korei Północnej) - stąd potem tak łatwo dochodziło do najróżniejszych rozłamów w tej luźno ze sobą zjednoczonej grupie. Rozbicie owe było też powodem faktu, że po wejściu do Kanaanu musieli oni żyć na peryferiach nowej, filistyńsko-kananejskiej cywilizacji (bo o żadnych walkach - jak choćby tych, opisanych w Księdze Jozuego nie mogło być wówczas mowy - jest to więc wymysł późniejszych twórców, którzy pragnęli pokazać niezwykłość "ludu wybranego" i wsparcie, jakiego udzielił mu bóg Jahwe w zdobyciu wrogiej ziemi). A tymczasem pierwszy okres zasiedlania Kanaanu przez Filistynów postępował w najlepsze. Oto jak proces ten wyglądał w miastach:


BIBLIJNY JÓZEF - TERAZ JAKO EGIPSKI WEZYR - SPOTYKA PONOWNIE SWOICH BRACI, KTÓRZY WCZEŚNIEJ SPRZEDALI GO DO EGIPSKIEJ NIEWOLI 
(Józef jest z pewnością odpowiednikiem Aper-Ela, wezyra Dolnego Egiptu z czasów faraona Amenhotepa III)




ASZDOD / TELL MOR
(ta druga nazwa jest niesemicka)
  

"Panowie miast" - czyli Filistyni doskonale się zorganizowali i po zajęciu Aszdod bardzo szybko zezwolili ludności miejscowej (kananejskiej) na powrót do miasta i wspólne jego odbudowanie (po zniszczeniach wojennych) i zasiedlanie (miało to zapewne związek z faktem, że Filistynów nie było wówczas aż tak wielu i opierali się oni również na wsparciu ludności lokalnej, stąd późniejsza tak szybka asymilacja i stopienie się ze sobą jednej i drugiej strony). Ok. 1170 r. p.n.e. miasto to ponownie stało się silnym ośrodkiem gospodarczym i militarnym. Tutejsza twierdza górowała nad całą doliną Ela, a cały Kraj Nadmorski (z przyległymi ziemiami Szefeli) to było wówczas centrum cywilizacyjne Palestyny, zaś tereny za rzeką Bet-Choron (ziemia Efraima), czy też na wschód od Ekronu i Gat - to były peryferie z którymi nawet nie prowadzono wymiany handlowej, bo tamtejsze ludy nie dysponowały niczym, czym warto było handlować.



ASZKELON / ASKELON  


O Aszkelonie w tym okresie niewiele można dodać, poza tym, co pisałem w poprzedniej części. Jego znaczenie wzrośnie dopiero w epoce filistyńskiej ekspansji (ok. 1100 - 925 r. p.n.e.). Z tym miastem wiąże się również postać sędziego Izraela - Samsona (o czym w następnej części).



EKRON / AKIR 


W epoce osadnictwa i integracji Ekron (Akir - niesemicka nazwa miasta) skupiał się również na handlu. W mieście tym urodził się olbrzym Goliat, ale tu znów wkraczamy już w czasy ekspansji.



GAT / ZAFIT


Leżał na południe od Ekronu i na wschód od Aszdodu. Gat rozwinie się w epoce ekspansji i będzie ważnym ośrodkiem w czasach rządów króla Izraela - Dawida. Był to najdalej na wschód wysunięty duży ośrodek filistyński, dlatego też w jego pobliżu znajdował się kamień graniczny o nazwie Haezer - symbolizujący koniec "cywilizacji miast" i początek peryferii zamieszkałych przez barbarzyńców.


 
GAZA


Miasto odebrane Chiwijczykom (wcześniej nosiło nazwę Bejt-Eglaim). Potężny ośrodek wojskowy i jedno z najważniejszych miast filistyńskiego Pentapolis. 



A tymczasem - nim przejdziemy do następnego okresu historycznego - warto na moment zatrzymać się przy plemieniu Habiru, które to ok. 1170 r. p.n.e. weszło do ziemi Kanaan. Otóż wkraczali oni do ziemi swych przodków bardzo niepewnie i bardzo powoli. Oczywiście nie było mowy o toczeniu żadnych walk i bitew, gdyż lud ten był słabo ze sobą zjednoczony i bardzo podatny na wszelkie tendencje odśrodkowe (takie jak na przykład lokalne kulty religijne). Nie doszło również do biblijnego zdobycia Jerycha (którego mury miały zawalić się pod wpływem dźwięku trąb), gdyż to wielkie niegdyś miasto... w tym czasie już leżało w ruinie (badania archeologiczne dowodzą, że ostatnie miasto zostało tu zniszczone przed 1300 r. p.n.e. i potem nie zostało już odbudowane). Plemię Habiru (którego jedynym spoiwem - i to nie zawsze pewnym - była religia mojżeszowa) aby przetrwać w kraju zdominowanym przez Filistynów i lokalne plemiona im się wysługujące (Amorytów, Moabitów, Edomitów, Ammonitów czy Amalekitów) podzieliło się na dwanaście klanów: Józefa, Beniamina, Lewiego, Symeona, Rubena, Judy, Issachara, Zewuluna, Dana i Neftalego oraz Gada i Aszera. Klany te nie żyły ze sobą, żyły jakby obok siebie i raczej szukały porozumienia z lokalnymi plemionami na ziemiach których się znajdowały, niż dążyły do jakiejś "ogólnonarodowej" jedności wszystkich Hebrajczyków (zgromadzenie narodowe ustanowione przez Jozuego w Sychem jest mitem z czasów późniejszych, bowiem świadomość wspólnotowa "narodu wybranego" kształtowała się przez dekady i swój ostateczny kształt przybrała dopiero w czasach króla Saula (ok. 1042 - 1006 r. p.n.e.) i króla Dawida (ok. 1006 - ok. 965 r. p.n.e.). 

Najwyższą władzą w klanie była rada starszych, zaś w wyjątkowych sytuacjach zagrożenia wojennego wybierano sędziów (szoftim), ale chronologiczna lista sędziów (począwszy od Jozuego, który miał objąć władzę w 1576 r. p.n.e., poprzez kolejnych sędziów: Otonjela, Aoda, Deborę - swoją drogą jedyna kobieta-sędzia, Baraka, Gedeona, Abimela, Tola, Jaira, Jeftego, Abesena, Elona, Abdona, Samsona i Heliego) jest błędna, dlatego nie przytaczam oficjalnych lat ich rządów. Być może ci sędziowie rzeczywiście istnieli (na pewno zaś tak zwani "sędziowie więksi", czyli - Otoniel, Debora, Gedeon, Jefty i Samson), ale lata ich rządów (obejmujące okres od 1576 r. p.n.e. do 1120 r. p.n.e. są całkowicie błędne. Sędziowie ci bowiem często rządzili obok siebie w różnych klanach, dlatego też nie należy ich utożsamiać z całością ludu Habiru. O dalszych losach tego plemienia opowiem w kolejnym temacie, który będzie dotyczył epoki ekspansji Filistynów na cały Kanaan i pokażę niszę, jaką próbowali sobie wytworzyć Hebrajczycy, aby przetrwać ze swą wiarą w jednego boga Jahwe w tym morzu słowiańskiej cywilizacji w Palestynie.




CDN.

09 lutego 2026

O RETY - KABARETY! - Cz. V

ŚMIECH TO ZDROWIE!


DZIŚ KABARET: 


HRABI


"DELEGACJA"


1:00 - "Powiem ci Romek że nigdy tak nie miałam, będę cię polecała koleżankom"

"Super, się polecam" 🥳

2:00 - "Ewa powiedz mi że to nie jest prawda, że to nie jest prawda to, co ja tutaj widzę!"

"Tylko, nie wiem co akurat widzisz?" 🤭

"Co on robi w naszym łóżku, Co wy tutaj robicie?"

"No, a ty?" 😂 "Co tutaj Krzysiek robisz? To tak wyglądają twoje delegacje?" 🤣

"Pociąg mi uciekł!"

"Ale co, wystraszył się na twój widok?"

"Spóźniłem się!"

"To czemu zwalasz na pociąg? Ja nie wiem, może zaraz wszyscy będziemy winni oprócz ciebie? Może ty do mnie masz jeszcze jakiś żal? 😂 (...) A może do Romana?" 

"Też mam!"

"Kurde, ja byłem punktualnie!" 😉

"Krzysiek zastanów się nad sobą, powiedziałeś że jedziesz do Gdańska bo handlujesz płetwami, to jedź, a nie nagle rezygnujesz. I co, wracasz i dezorganizujesz to, co zorganizowane" 🤭

"Wracasz i w jakim ty ją w świetle stawiasz?" 😂

"Przecież nie było mnie 25 minut"

"I postawiłeś mnie w złym świetle w ciągu 15 minut".☺️ Człowieku, co ty myślisz że jak ty wyjeżdżasz tutaj życie zamiera?" 🙆

4:25 - "Ewa, ty jesteś z Romanem w łóżku!"

"A ty byś wolał żebym z obcym była? Co ty chcesz ze mnie dziwkę zrobić? 😭

4:45 - "Krzysztof ty się trochę uspokój, ogarnij się, pohamuj emocje, bo ja rozumiem jesteś poddenerwowany - pociąg ci uciekł, ale się nie drzyj na Ewę przecież to nie ona jest zawiadowcą" 😄

5:25 - "Nie wierzę już go bronisz, już się zwąchaliście? Chłopy pany! A na początku było tylko: "żeby się tylko Krzysiek nie dowiedział, Ewa, żeby się Krzysiek nie dowiedział!"

"A to ja jestem z Romanem w łóżku?"

"Proszę, bierz go sobie. Będzie ci jęczał w łóżku: "tylko nie mów Ewie..."





"NARWANA KOBIETA"


"Mówi się że kobieta jest słabsza i delikatniejsza od mężczyzny"

"Bo tak jest!"

"Czyli w razie czego będziesz nas bronił?"

"Oczywiście ale... Unikajmy "w razie czego"

0:50 - "Ale frajerzy, Ja pierdzielę!" 🤭

"Ciszej, bo nas usłyszą"

"Takie mają tępe ryje, nawet się nie zorientują że o nich mówię. Co się lampisz pajacu!" 😂

"Lepiej stąd chodźmy!"

"Ty się ich boisz? Kochanie, ty ich przerastasz: wykształceniem, obyciem, kulturą - to szmaciarze są!" 😭

2:37 - "E, zamknijcie mordy bo jak się Darek wkurzy to macie taki wpierdziel..." 🤭😂

3:05 - "Frajerze, twoja dupa nas wkurza!"

"Ja was bardzo przepraszam za moją dupę" 🤭

3:40 - "Kobietę? (...) Darek a on mnie uderzył! Oczywiście ty sobie leżysz, a mnie biją" 😂





"WYBACZ!" 😂👍





PS: Joanna Kołaczkowska - jedyna kobieta w kabarecie Hrabi, zmarła w lipcu 2025 r. po przegranej walce z ciężką chorobą nowotworową 😮‍💨


"GŁUPOTĄ I BŁĘDEM JEST OPŁAKIWANIE POLEGŁYCH, POWINNIŚMY RACZEJ DZIĘKOWAĆ BOGU ŻE TACY LUDZIE KIEDYKOLWIEK ŻYLI"

GEORGE S. PATTON


CDN.

08 lutego 2026

HISTORIA ŻYCIA - WSZECHŚWIATA - WSZELKIEJ CYWILIZACJI - Cz. XXXIV

SKĄD NASZ RÓD 
CZYLI CO PRZEMILCZA 
"KSIĘGA GENESIS"





HISTORIA NIBIRU


 Nim Alalu (ojciec Anu i dziad Enlila i Enkiego) został pierwszym władcą okrętu/planety Nibiru pochodzącym z Malony, przed nim panowali jeszcze inni władcy. Była to plejadiańska linia królów, zapoczątkowana od niejakiego ANA (który figuruje jako pierwszy król Nibiru, nie wiadomo tylko czy pierwszy w ogóle, czy też pierwszy z linii plejadiańskiej?). Plejadianie mieli zdobyć władzę nad Nibiru ok. 60 000 000 lat temu. Ostatnim przedstawicielem tej dynastii był LAHMA (8 król Nibiru). Ok. 656 000 lat temu na Nibiru miało dojść do wielkiej katastrofy, związanej z brakiem odpowiedniej osłony atmosferycznej (będącej wynikiem III Wojny z Gadami). Na planetę przedostało się śmiertelne kosmiczne promieniowanie, które zabiło ogromną ilość mieszkańców Nibiru. Szczególnie dużo zginęło mężczyzn, którzy próbując odciąć dalszy dopływ kosmicznego promieniowania, sami bezpośrednio narażali się na jego działanie. Udało się co prawda zamknąć wewnętrzne zawory bezpieczeństwa planety, ale brak atmosfery powodował że było tam niezwykle duszno i parno (prawie nie było czym oddychać). Rozdawano więc specjalne maski tlenowe, w których chodzili mieszkańcy Nibiru, ale i one na niewiele się zdawały. Potrzebne było złoto, by odbudować strukturę ochronną planety i odtworzyć warstwę atmosfery. Lahma wysłał uczonych na wiele planet by tam szukali złota. Ponieważ poszukiwania trwały zbyt długo, Lahma postanowił zastąpić złoto... popiołem - wbrew radom naukowców Nibiru. Lahma jednak zignorował ich protesty, a posłuchał swej żony, która miała mu podpowiedzieć właśnie takie rozwiązanie.

Zastąpienie złota popiołem okazało się tragiczne - ludzie na Nibiru umierali w wielkich męczarniach, dusząc się w śmiertelnych oparach popiołu, które połączone z wysoką temperaturą panującą wówczas na planecie - stworzyło tam prawdziwe piekło. I znów najwięcej zginęło mężczyzn (kobiety zostały ukryte w tych miejscach planety, gdzie poziom tlenu był jeszcze dość znośny), którzy próbowali usunąć śmiertelne zagrożenie. Udało im się to, ale straty były olbrzymie - zginęła większość męskiej populacji Nibiru. Lahma nakazał więc pozostałej populacji przenieść się do tych pomieszczeń planety, gdzie jeszcze tlen występował (w porównaniu z wielkością planety, tych miejsc było niewiele). Nazwano je wspólną nazwą - AGAD i tam oczekiwano na informację o odnalezieniu przez wysłanych naukowców miejsc występowania złota. Wprowadzono też nowe prawo. Zważywszy na wielki ubytek mężczyzn, pozwolono jednemu mężczyźnie mieć tyle oficjalnych małżonek, ile zechce (prócz tego mógł mieć konkubiny i nałożnice). Synowie stali się teraz potrzebni na wagę złota (chłopiec miał zawsze i we wszystkim pierwszeństwo, nawet przed swymi starszymi siostrami) i robiono wszystko, by odbudować męską populację na planecie. W tym też okresie (ok. 500 000 lat temu), na planetę przybyli nowi osiedleńcy (m.in.: uciekinier z Malony - ALALU wraz z rodziną).

Po 30 000 lat życia na planecie, Alalu rzucił wyzwanie Lahmie w walce o przywództwo nad Nibiru. Pokonał go i zabił - zdobywając władzę i zakładając maloniańską linię władców Nibiru - ok. 470 000 lat temu (wówczas to do wcześniej zmienionego prawa dopisano jeszcze pierwszeństwo w dziedziczeniu tronu przez synów, pochodzących ze związku brata i siostry - co było tradycją na samej Malonie). Alalu zaś był synem władcy maloniańskiego miasta-państwa KARNY - ALAMY i jednej z jego konkubin.






HISTORIA
RODU - ALALU


Nie ma zbyt wielu informacji mówiących o historii rodziny Enkiego, nim ci Nibiruanie z planety Malona wylądowali na Ziemi i założyli tu swe bazy, pod wspólną nazwą (która przeszła do historii) - EDEN. Jednak to, czym dysponuję jest ciekawe i według mnie warte opisania. Ciekawie na przykład wyglądają relacje młodego Anu (ojca Enkiego, Enlila i Ninhursag) z jego ojcem, uciekinierem z Malony - Alalu. Anu i Alalu nie mogli bowiem dojść do porozumienia w prawie żadnej kwestii, ciągle też ze sobą walczyli i wzajemnie zmagali (np. w zapasach). Pewnego razu, podczas takiej walki (te walki były zupełnie na serio, gdyż pomiędzy ojcem a synem panowała wielka wrogość, zważywszy że Alalu nie godził się na romanse syna i pragnął ukrócić jego postępowanie) Alalu zranił Anu tak mocno (przecinając tętnicę u nogi), iż ten, gdyby nie udzielono mu natychmiastowej pomocy medycznej - umarłby z wykrwawienia. 

  
WALKA ANU i ALALU



Anu (jako ostatni z rodu), przyszedł na świat na planecie Malona (dawnym Maldeku), gdzie jego ojciec pełnił funkcję przywódcy jednego z dwóch wielkich podziemnych miast-państw KARNY (o zasiedleniu Maldeka przez Galaktyczną Ludzkość po zakończeniu III Wielkiej Wojny Galaktycznej z Gadami i zmianie nazwy tej planety na Malonę - pisałem w poprzednich częściach). W tym czasie pomiędzy Karną a jej konkurentem do władzy o planetę (miastem- państwem VADUR) istniał długotrwały stan wojenny. Aby definitywnie zakończyć ów konflikt i nie wykrwawiać współobywateli w pomniejszych starciach, Alalu zaproponował użycie wobec Vadur Kryształów Mocy (o sile tysiąckrotnie większej od siły bomby atomowej), które oba miasta otrzymały od Felinian. Jednak świadomość skutków użycia takiej broni (która jednocześnie działała jako niewyczerpalne źródło energii i ciepła, ogrzewające planetę od wewnątrz), powodowała iż wszyscy, którzy tylko wspomnieli o możliwościach wojny prowadzonej w taki oto sposób, kończyli jako banici (wyganiani na powierzchnię planety, na mroźne, obce pustkowie, gdzie nie było żadnych szans przeżycia). Taki też los miał spotkać Alalu. Lud Karny zbuntował się wobec swego władcy i bardzo szybko pozbawił go władzy. Alalu, zdając sobie sprawę co go czeka, postanowił ratować się ucieczką . Ukradł gwiazdolot, w którym umieścił całą swoją rodzinę (żonę - syna i córkę - jeszcze o niej nie pisałem). Ucieczka się udała a cała rodzina po dłuższej podróży wśród gwiazd, postanowiła znaleźć schronienie na jednej z okolicznych planet. Akurat tak się złożyło iż ową planetą stał się okręt flagowy Federacji Galaktycznej - NIBIRU.

Nie ma zupełnie informacji na temat tego, w jaki sposób Alalu zdobył władzę nad całą planetą (jest tylko informacja że taki fakt miał miejsce). Najprawdopodobniej musiał wcześniej przekonać do siebie członków Rady Nibiruańskiej, by wybrali go na ich wodza. Tak (najprawdopodobniej) się stało! Teraz Alalu ponownie był władcą kolejnej planety, lecz sen z oczu spędzał mu jego własny pierworodny syn - ANU. Chłopak bowiem, po ucieczce z Malony, dorastał wraz ze swą siostrą - Damkiną na Nibiru. Tutaj (ze względu na niezwykle długi obieg planety, która przemierzała wiele galaktyk i systemów słonecznych by potem ponownie wrócić w te miejsca), czas życia całej rodziny wydłużył się znacznie, w porównaniu do wcześniejszego okresu (Wcześniej na Malonie, średnia długość życia ludzkiego to było 1000-1500 ziemskich lat. Na Nibiru ten okres się straszliwie wydłużył. Odtąd mieszkańcy planety (wszyscy bez wyjątku, którzy się tam osiedlili), żyli ok. 360 000 do 420 000 ziemskich lat). Tymczasem Anu balował w najlepsze, otaczając się kobietami pochodzącymi z rożnych systemów galaktycznych (a także z innych niż ludzkie ras), zamieszkałymi na Nibiru. Nie przyjmował też do wiadomości żadnych próśb, nakazów czy zakazów swego ojca. Doprowadzało to Alalu do furii, a ponieważ młody Anu też był dość porywczy, owe kłótnie ojca z synem często kończyły się krwawo. Podczas jednej z takich walk, Anu udało się powalić ojca i postawić stopę na jego piersiach. Wówczas to Alalu uderzył go w okolice krocza, przecinając tętnicę. Gdyby nie szybka pomoc medyczna, Anu wykrwawiłby się na śmierć .

Ale i Anu nie pozostawał dłużny ojcu. Raz, gdy wybrali się razem w celu zbadania czy na jednej ze zniszczonych i wyludnionych planet znajdują się pokłady złota, potrzebne do utworzenia pasa atmosfery wokół Nibiru, Anu pozostawił ojca na niej samego, powracając gwiazdolotem na Nibiru. Tam poinformował wszystkich że ojciec zginął i że odtąd on jest nowym władcą planety. W te słowa nie uwierzyła jego siostra - Damkina, która zorganizowała wyprawę ratunkową i odnalazła ledwie żywego ojca. Alalu zmarł nim jeszcze Nibiruanie dotarli do naszej Galaktyki i założyli bazy na Ziemi. Jego następcą został właśnie Anu. Miał on spore powodzenie u płci przeciwnej na Nibiru, świadczą o tym jego romanse, a szczególnie związki z kobietami różnych ras. Pierwszy romans miał on z kobietą o imieniu Antu. Była to plejadiańska kolonistka, która też zamieszkała wraz z rodziną na Nibiru. Para wzięła ślub i z tego związku przyszedł na świat Nammur (potem znany on będzie pod imieniem Enlil, gdy ojciec nada mu to imię, czyniąc go przywódcą ziemskich kolonii Nibiruan w Edenie). Kolejną żoną Anu została Dramina. Pochodziła ona z królewskiego rodu ALN z galaktyki Oriona (była więc Gadem). Stosunek seksualny Galaktycznego Człowieka i Gada nie był możliwy ze względów anatomicznych, dlatego też komórka jajowa Draminy została zapłodniona nasieniem Anu w laboratorium. Z tego narodził się EA (który po przybyciu na Ziemię i objęciu władzy w afrykańskim ABZU, otrzymał od ojca nowe imię - Enki). Trzecią żoną Anu została Felinianka (Lwia-Kobieta) Rayshondra, która urodziła córkę o imieniu - Ninhursag.


NINHURSAG 



Anu od początku bardziej faworyzował Enkiego, Enlila spychając na dalszy plan. Pragnął też (pomny informacji z ich dawnej, rodzinnej planety - Malony) by Enki poślubił Ninhursag i spłodził z nią dzieci, gdyż takie potomstwo (zrodzone z brata i siostry) miało zapewnione pierwszeństwo w walce o tron z innym rodzeństwem. Plan Anu się nie powiódł, gdyż Antu (matka Enlila) uprzedziła go o zamiarach męża, oraz nakazała synowi by pierwszy uwiódł Ninhursag. Tak też się stało, młoda dziewczyna uległa swemu przystojnemu bratu i z tego związku zrodził się pierworodny syn Enlila - NINURTA. Anu wpadł w gniew, lecz nie mógł już nic na to poradzić. Musiał też zakazać Enkiemu i Ninhursag dalszych prób spłodzenia potomstwa. Enki, zły na ojca za jego decyzję... uwiódł swą ciotkę Damkinę i poślubił ją. To także rozgniewało Anu, szczególnie gdy dowiedział się że jego jedyna siostra jest w ciąży z jego synem. Z małżeństwa Enkiego i Damkiny na świat przyszedł - MARDUK. Natomiast Ninhursag nie wyszła za mąż za Enlila. Po urodzeniu Ninurty, nie zgodziła się już na jakikolwiek z nim związek. Enlil jednak nie dawał za wygraną i próbował namówić siostrę do małżeństwa - bezskutecznie. Rozgniewany za jej odmowę, zgwałcił jedną z jej pielęgniarek o imieniu - SUD (Ninhursag była przełożoną służby medycznej - lekarzem). Tego już Anu tolerować nie mógł. Zwołał więc Radę Nibiruan na której zapadł wyrok - wygnanie. Aby się ratować, Enlil poprosił Sud o rękę. Ona odpowiedziała że przyjmie oświadczyny tylko pod warunkiem, gdy zostanie uznana za równą Ninhursag pod każdym względem, a jej potomstwo będzie miało te same prawa, co dzieci zrodzone z Ninhursag. Enlil i Anu wyrazili na to zgodę. Anu zmienił też jej imię - i odtąd zwała się - NINLIL.


ENLIL



Z Ninlil doczekał się Enlil syna o imieniu - NANNAR. Nannar urodził się już na Ziemi, w Edenie, jako pierwsze dziecko Nibiruan z Malony, zrodzone w tej ziemskiej bazie. Drugim dzieckiem Enlila i Ninlil był - ADAD. Gdy Anu przebywał w księżycowej bazie Nibiruan - IGGI, Ninhursag przybyła do ABZU pod pozorem pomocy Enkiemu w stworzeniu prymitywnego robotnika (tę historię opisałem w tematach wcześniejszych). Romans pomiędzy nimi rozkwitł na nowo. Enki pragnął bowiem syna i chciał by Ninhursag dała mu męskiego potomka, który będzie mógł konkurować z Ninurtą o władzę nad Nibiru. Niestety, jego nadzieje prysły, gdy na świat przyszła córka - Ningal. Próbował jeszcze dwukrotnie z Ninhursag - za każdym razem rodziły się córki. W tym samym czasie Enki uwiódł Ninlil, która urodziła mu dwóch synów - Gibila i Dumuziego. W tym też czasie zmusił on Ninlil do wzięcia udziału w niebezpiecznym eksperymencie - urodzenia pierwszego prymitywnego robotnika LU-LU, który omal nie przypłaciła życiem i tylko dzięki pomocy Ninhursag, urodziła zdrowego chłopca. Po tym wszystkim Ninlil zostawiła Enkiego i powróciła do męża - do Edenu. Natomiast po upływie kolejnych 200 000 lat Enki i Ninhursag (przy udziale Pelagona z ERRY), spłodzili pierwszą parę ludzką - ADAMA i LILITH w Edenie (w międzyczasie Enki uwiódł swoją bratanicę - Ereszkigal i zgwałcił jej siostrę - Innanę).


ERESZKIGAL



Ze związku Enkiego i Ereszkigal narodziło się dwóch synów - Ningishzidd (Thot) i Nergal. Dzięki temu Ereszkigal została mianowała przez Enkiego - szefową stacji monitorowania w ABZU. Był to okres dość burzliwy, bowiem właśnie wówczas doszło do (opisywanego przeze mnie wcześniej) wielkiego powstania nibiruańskich robotników, którzy nie godzili się na dalsze wydobywanie złota w takich warunkach. Na czele buntu stanął Anzu, którzy był kuzynem Enlila i Enkiego. Udało im się opanować Nippur - główną bazę Enlila (gdzie mieścił się też jego pałac) w EDENIE. Po rozjemczej interwencji Enkiego, zbuntowani robotnicy uwolnili Enlila i rozpoczęto przygotowania do zwołania Rady Nibiruan w Nippur. Czekano jeszcze na przybycie (z księżycowej bazy IGGI) - Anu, lecz w międzyczasie miał miejsce pewien incydent. Mianowicie Anzu, niepewny postanowień Rady i obawiając się kary z ręki Enlila za próbę buntu, postanowił wziąć sprawy w swoje ręce. Włamał się do pokoju kontrolnego (gdzie mieścił się główny - wykonany z kryształów - komputer obsługujący dostawy pomiędzy EDENEM a IGGI), ukradł stamtąd narzędzia władzy Enlila nad Edenem i opanowawszy jeden z gwiazdolotów, planował uciec na Nibiru. Za uciekinierem ruszył w innym okręcie gwiezdnym - Ninurta, pierworodny syn Enlila. Doszło do podniebnego starcia, które zakończyło się zwycięstwem Ninurty. Anzu zdołał się katapultować nim jego okręt rozbił się o ziemię, jednak szybko został pochwycony przez Ninurtę i odprowadzony przed oblicze Enlila. O jego losie miała zadecydować Rada Nibiruan. Wszyscy członkowie Rady byli jednomyślni, za zdradę i ucieczkę wyrok musiałby być tylko jeden - śmierć . Wyrok osobiście wykonał Ninurta - przebijając Anzu sztyletem. 

Poza tym incydentem obrady Rady Nibiruan przebiegały spokojnie. Udało się też opracować kompromisowe rozwiązanie w kwestii odciążenia nibiruańskich robotników z kopalni złota, poprzez powierzenie Enkiemu misji stworzenia prymitywnego robotnika z tutejszych małpo-ludzi (pisałem o tym w poprzednich tematach). Tak więc zabrał się on (z pomocą Ninhursag i Ninlil) do pracy w swej afrykańskiej bazie w ABZU. Tymczasem w Edenie doszło do kolejnego incydentu. Mianowicie Nannar (najstarszy syn Enlila, zrodzony z Ninlil), zazdrosny o godności i znaczenie, jakie uzyskał od ich ojca jego starszy przyrodni brat - Ninurta, zażądał, by Enlil jego to uczynił swym spadkobiercą i głównym dziedzicem, a gdy ten odmówił, wypowiedział posłuszeństwo swemu ojcu. Nannar twierdził bowiem, że jako najstarszy z synów Enlila zrodzonych w Edenie, powinien być predestynowany do władzy nad tym ośrodkiem - Enlil jednak odmówił. Bunt Nannara trwał równie krótko co bunt Anzu, z tą jedynie różnicą, że wyrok w jego sprawie wydał osobiście Enlil i nie była to kara śmierci a uwięzienie. Został zamknięty w specjalnie rozbudowanym wówczas więzieniu, leżącym poza murami Edenu - w UR. Tymczasem pozycja Ninurty jeszcze bardziej wzrosła. Stał się niekwestionowanym dziedzicem swego ojca, następcą tronu Edenu i Nibiru. W ABZU zaś, Ninlil (przy pomocy Enkiego i Ninhursag) zrodziła pierwszego LU-LU, prymitywnego robotnika, mającego w sobie zarówno geny Nibiruan, jak i ziemskich małpoludów (Homo Erectus). Nowy człowiek był jednak bezpłodny, nie mógł się rozmnażać, a dalsze prace nad stworzeniem nowych osobników odbijały się na zdrowiu i życiu nibiruańskich "bogiń").


PELAGON - władca ERRY



Dopiero gdy ok. 49 000 lat temu na Ziemię przybyła plejadiańska misja pod wodzą króla Erry - Pelagona, udało się Enkiemu stworzyć wspólne SZIRU, którym następnie zapłodniono komórkę jajową Ninhursag. Tak narodził się ADAPA - prawdziwy biblijny ADAM. Adam przyszedł na świat w Edenie (a konkretnie w centrum medycznym w Shuruppak). Przez pierwsze dwa lata Adam był pod osobistą opieką swej matki - Ninhursag. Następnie matka uśpiła go i pobrała od niego nasienie, którym zapłodniła swoją komórkę jajową. Po dziewięciu miesiącach na świat przyszła dziewczynka - LILITH. Co ciekawe, cały ten proces był trzymany w ścisłej tajemnicy przed Enlilem. Zarówno mały Adam jak i Lilith byli uważani za hybrydowych LU-LU (by uspokoić Enlila i ochronić dzieci, wmawiano mu że ich geny też pochodzą od małpoludów i że są bezpłodni). Ale gdy Adam ukończył siódmy (a Lilith piąty) rok życia - matka opasała ich w ubrania zasłaniające ich genitalia. To wzbudziło ciekawość Enlila, bowiem prymitywni robotnicy LU-LU nie nosili ubrań (nawet przepasek na biodra). Zapytał więc Ninhursag dlaczego tych dwoje specjalnie przyodziała. Dłużej nie można było już tego ukrywać - wyjawiono Enlilowi prawdę o ich pochodzeniu, co doprowadziło go do furii. Zażądał on, by Adam i Lilith (jak reszta LU-LU) rozpoczęli pracę w kopalniach złota. Enki i Ninhursag odmówili i zażądali zwołania Rady Nibiruan w tej kwestii. Gdy doszło do zwołania Rady - Enki udowodnił że Adam i Lilith mają takie samo prawo nie tylko do przebywania w "ogrodzie" Eden, lecz również do konkurowania o pozycję i władzę nad Edenem. Rada przyznała im rację i uznała dzieci za równoprawnych Nibiruan. Enlil musiał to zaakceptować, a z czasem i on zaczął uważać Adama i Lilith za równoprawnych członków swego rodu.


ADAPA/ADAM
(Stworzony na obraz i podobieństwo ELOHIM, aby czynić sobie tę ziemię  E.DIN - poddaną)



CDN.

07 lutego 2026

O RETY - KABARETY! - Cz. IV

CZY TO JESZCZE PAMIĘTAMY?


LATA 60-te
NIEZAPOMNIANY JAN KOBUSZEWSKI


"KSIĄŻKA ŻYCZEŃ I ZAŻALEŃ"


"Nazywam się Jan Kobuszewski, jestem aktorem (...) Do tej pory mówiłem tylko to co inni napisali, aż pewnego dnia sam zupełnie przypadkowo napisałem książkę. Ja mieszkam na Górczewskiej i visa vi mojego mieszkania jest taki sklep spożywczy WSS-u i w tym właśnie spożywczym WSS-ie napisałem książkę życzeń i zażaleń.

Otóż w tym moim spożywczym WSS-ie jest codziennie świeże pieczywo. To znaczy, ono jest teoretycznie świeże. Któregoś dnia nieco się zdenerwowałem, poprosiłem o książkę życzeń i zażaleń i napisałem: "Dlaczego nie ma nigdy świeżego pieczywa", podałem imię, nazwisko, adres i następnego dnia otrzymałem pismo takiej treści: "W odpowiedzi na skargę - protest obywatela - niepotrzebne skreślić, kierownictwo naszej placówki handlowej informuje, że personel został odpowiednio poinstruowany i pouczony na okoliczność zażalenia. Dziękując za cenne uwagi zapraszamy do dalszego korzystania z usług naszej placówki". Data, kierownik, pieczątka podpis.

List ten uznałem za zwycięstwo ducha nad materią i następnego dnia udałem się znowu do tego spożywczego WSS-u, by kupić sera w kawałku jaki będzie. Ser był a obok ekspedientka pod silnym tapirem i rozwiązywała krzyżówkę, przez co była niesłychanie umysłowo aktywna pod tym właśnie tapirem, a ołówek do krzyżówki trzymała w dziurce od sera. Ser od tego ołówka był siny, ja czerwony, ekspedientka ruda. Wyjąłem ołówek z sera, poprosiłem o książkę życzeń i zażaleń i wszystko tam dokładnie zapisałem i następnego dnia otrzymałem kartkę takiej treści: "W odpowiedzi na skargę - protest obywatela - niepotrzebne skreślić, kierownictwo naszej placówki ... ... ... personel odpowiednio poinstruowany ... ... ... prosimy o dalsze uwagi" 

No jak proszą, to proszę - salceson śmierdzi, a oni "Kierownictwo placówki serdecznie dziękuje", ja również. Z kiełbasy jak ją przez nieuwagę przeciąć, sypią się trociny, a oni "Prosimy jednocześnie o dalsze uwagi". Jak wynikało z listu za każdym razem personel był odpowiednio instruowany, pouczany, na okoliczność zażalenia, co mnie z kolei niesłychanie satysfakcjonowało. Pisałem, pisałem, pisałem i pisałbym tę moją książkę jak każdy normalny literat, o bożym świecie nie wiedząc, aż nagle postanowiłem kupić kawałek mydła, ale nie w tym moim spożywczym, tylko gdzie indziej - w mydlarni. Idę do tej mydlarni a tam jest przyjęcie towaru. Odszedłem i zły taki z nerwów wstąpiłem do tego mojego spożywczego, poprosiłem o książkę życzeń i zażaleń i napisałem: "Dlaczego w godzinach otwarcia sklepu nie można kupić kawałka mydła?" 

Budzę się rano, przeanalizowałem jeszcze raz tę całą sytuację i doszedłem do wniosku że zachowałem się jak ostatni kretyn, bo skargę na sklep mydlarski pisałem w tym bogu ducha winnym spożywczym WSS-ie. Więc biorę gumkę i lecę żeby tam to wszystko powycierać, po drodze spotykam listonosza - list do pana - a w liście: "Kierownictwo naszej placówki serdecznie dziękuje za wnikliwe uwagi dotyczące naszego sklepu". Spożywczy WSS odpowiedział mi na to mydło. Zrodziło się wtedy we mnie, już jako pisarzu, podejrzenie, że tego co ja tam im piszę, oni wcale nie czytają, tylko od tak wysyłają mi te odpowiedzi na adres i nazwisko, które oczywiście za każdym razem podaję. 

Następnego dnia, na wszelki wypadek udałem się ponownie do tego mojego spożywczego WSS-u, od progu gromkim głosem zakrzyczałem: "Proszę książkę życzeń i zażaleń" - "Aa stary klient, proszę uprzejmie" i napisałem: "Wczorajszy program telewizyjny, był znowu do bani, szczególnie audycja rozrywkowa, jak można dopuszczać podobne beztalencia", a oni: "Kierownictwo naszej placówki handlowej uprzejmie dziękuje ...". Noo, od tej pory książka moja wybitnie zyskała na treściach ... ogólnych. Piszę w zasadzie wszystko - ministrowi budownictwa napisałem co sądzę o nowoczesnych blokach -kierownictwo placówki podziękowało. Prezes radia i telewizji miał ode mnie kilka takich ... "ciepłych" słów a oni "Kierownictwo naszej placówki serdecznie dziękuje ...". 

Proszę państwa, to jest w zasadzie koniec tego monologu, z tymże że jeśli by któremuś z państwa ten skecz się nie spodobał, to proszę wpisać uwagi do książki życzeń i zażaleń w jakimś sklepie spożywczym, albo ... u rzeźnika".





LATA 70-te
 WSPANIALI PIOTR FRONCZEWSKI I 
WOJCIECH PSZONIAK W SKECZU pt.:


"AWAS"


"Z czego się śmiejecie?
"Takie zdarzenie im opowiadam, studiuje u nas taki Gruzin, pamiętasz? Goridze się nazywa, a na imię ma Awas. I jest Pietajew, pamiętasz? Taki karakan ryży z takimi szkłami, pamiętasz? I on go kiedyś wzywa do katedry i go pyta: "Nazwisko?" "Goridze", "a jak was nazywają?" "Awas" "Mnie Nikołaj Stiopanowicz, a was?" "Awas", "mnie Nikołaj Stiopanowicz, a was?" "Awas", i tak minęły dwie godziny i on w żaden sposób nie mógł zrozumieć jak tego studenta nazywają."  

"Taki studen studjuje u nas, rozumiesz? Goridze się nazywa - kapujesz? a mówią na niego Awas, to jest takie gruzińskie imię Awas, rozumiesz? Awas, ciebie jak nazywają?
"Stiopa"
"No widzisz, ty Stiopa a on Awas, on Awas a ty Stiopa, Gruzin Awas, rozumiesz? (...) A docent tępy, rozumiesz? I on bierze kiedyś tego studenta do katedry i go pyta: "Nazwisko?", "Goridze", "a jak was nazywają?" "Awas" "Mnie Nikołaj Stiopanowicz, a was? "Awas"





LATA 90-te
I FENOMENALNY JANUSZ GAJOS W SKECZU:


"STRAJK"


"Jutro do roboty nie idę, w życiu! Co mnie będzie robota przeszkadzała w piciu?"




CDN.
 

W KRÓLESTWIE KRYSZTAŁOWYCH ŁEZ - Cz. II

OPOWIEŚCI Z ZIEMI CZTERECH KWART




Chłopiec biegł co tchu nie zatrzymując się ani na chwilę, mimo ogromnego zmęczenia, jakie odczuwał. Mijani ludzie patrzyli się na niego jak na szaleńca, a on wciąż biegł przed siebie, starając się dotrzeć do domu, który stał na lekkim wzniesieniu. Wbiegł przez schody tam wiodące i szybkim krokiem wskoczył na szczeble ustawione na murze domostwa do którego zdążał. Wielce zdyszany, wpadł do głównej izby i krzyknął:

- Dziadku, dziadku, zabili ich, zabili ich wszystkich!

Starszy mężczyzna podniósł wzrok znad kamiennego instrumentu oplecionego rzemieniami, który dotąd trzymał w ustach, przygrywając sobie na nim.

- Urpi? Miałeś być teraz na targu w Cajamarca! Ty mały diable, ciebie jak po coś posłać, to normalnie jak po śmierć - rzekł starszy mężczyzna.

- Ale dziadku, ja... ja widziałem na własne oczy. Zamordowali ich, wszystkich! Widziałem to.

- Nie wiem czy chcę słyszeć kolejnych twych tłumaczeń, ale może zacznij od tego gdzie podziały się lamy, które z tobą wysłałem do Cajamarca? Uciekły ci, zostawiłeś je, a może zgubiłeś?! - starszy mężczyzna był widocznie poirytowany zachowaniem swojego wnuka.

- Ale dziadku, tam właśnie, tam w Cajamarca, ci nak'aq, ci zarzynacze zabili wszystkich, a ja to widziałem, na własne oczy. Niech mi Inti będzie świadkiem jeśli kłamię!

- Uspokój się i powiedz dokładnie co widziałeś, tylko nie zmyślaj ty mały zupanie.

- Brodacze! Przybysze, zabili wszystkich hisquiquiri z otoczenia żyjącego boga - Sapa Inki. Naszemu Panu o wielkim majestacie dali najpierw swoje białe chusty, a gdy ten je odrzucił, zaczęli wszystkich mordować!

- Mówisz że jacyś brodaci przybysze zamordowali naszego Capaca? Czyś ty postradał rozum?

- Ale dziadku, ja to widziałem...

- Dosyć! Dość już mam twoich wygłupów. Kiedy ty wreszcie zmądrzejesz? Czy nie wiesz czym grozi powtarzanie takich plotek? Jak możesz być tak nieodpowiedzialny, chłopcze? Czy nie wiesz, że pełnię tutaj stanowisko naczelnika z polecenia wielkiego pana z Guzmango? Czy nie wiesz że odpowiadam przed nim za porządek w tej wiosce, i to odpowiadam głową... także i twoją! Jak możesz być tak nieodpowiedzialny i głupi by choć sugerować śmierć naszego boskiego Capaca?

Urpi zamilkł i pochylił głowę, choć ewidentnie chciał rzec coś jeszcze.

- Powinienem ukarać cię i wysmagać tę oto bambusową trzcinką - wskazał palcem na leżącą w rogu izby pałkę. - Zgubiłeś lamy, które powierzyłem twojej opiece, nie przywiozłeś owoców z qhatu w Cajamarca, a teraz twierdzisz, że jacyś brodaci przybysze zamordowali naszego Sapa Inkę? Bezwzględnie zasłużyłeś na solidne lanie... ale, mimo wszystko nie ukażę cię. Nie ma już we mnie tyle siły co dawniej, a poza tym chciałem ci wyjaśnić, że nasze ayllu nie zawsze było tak mizerne, jakim jest dzisiaj. Nie zawsze podlegaliśmy panu z Guzmango, nie zawsze musieliśmy się go obawiać i nie zawsze też zamieszkiwaliśmy w tej oto dolinie. Podejdź do mnie, a opowiem ci historię naszego rodu i dzieje stworzenia świata, które boska osoba Pana Naszego utrzymuje przy życiu.

Chłopiec zbliżył się do swojego dziadka, a ten, wskazując ręką na leżącą na ziemi matę, poprosił go by usiadł, sam również tak czyniąc. 
 
- Otóż mój chłopcze, rodzina nasza przybyła z Ollantaytambo na te ziemie, gdy jeszcze byłem dzieckiem. Mój ojciec należał do szlachetnego ayllu z otoczenia boskiego Tupaca Yupanqui i jego równie boskiego syna - Huayna Capaca. Było to w czasach, do których nie sięga nawet moja pamięć, gdyż moja matka niosła mnie wówczas na rękach gdy przemierzaliśmy strome Andy, idąc w kierunku tej doliny. Wybuchł wówczas konflikt pomiędzy naszym ludem a Mochikami z Chan Chan. Boski nasz Inka, aby poszerzyć moc oddziaływania Słońca, nakazał wojnę i ojciec mój wziął w niej udział, należąc do świętego zgromadzenia panaca. Opowiem ci, chłopcze, tak jak było - czyli jak opowiedział mi to mój ojciec. Szli przez nadbrzeżną pustynię Doliny Moche. Qhapaq Zapa z Chan Chan wyprowadził w pole swoich wojowników, którzy byli waleczni i bitni. Kiedy nasz Inka się o tym dowiedział, uradował się bardzo że przyjdzie mu się zmierzyć z dzielnym ludem i władcą, o podobnych do niego zamiarach. Bitwa, która rozgorzała pod Manchan, była straszna. Boski Tupac Yupanqui wysłał przodem emisariuszy, którzy mieli przekonać Mochikan do poddania się, ale i oni wysłali swoich emisariuszy do Inki i też grozili strasznymi konsekwencjami, jeśli lud nasz nie odstąpi. Wielki Capac nie przestraszył się jednak tych gróźb i wzniósłszy modły do Słońca, rozpoczął walkę. Padło wielu poległych i rannych, a Inka wyszedł z tego zwycięsko i zdobył wielu jeńców. Szli oni potem, płacząc i wyznając swe winy, że ośmielili się wystąpić przeciw Synowi Słońca. Niepomni swej klęski, Mochikanie próbowali się jeszcze bronić w swej stolicy - Chan Chan, jednak na próżno. Miasto - leżące nad Dolnym Morzem (Pacyfik), w którym znajdowało się aż dziesięć pałacowych mauzoleów otoczonych murami - zostało zdobyte, a lud z Chan Chan poszedł w niewolę. Słońce rozciągnęło wówczas swe panowanie na kolejne ziemie i mrok odszedł stamtąd po wsze czasy. Tak oto Dolina Moche, aż do Lambayeque na północy, znalazła się pod panowaniem Inki, a ojciec mój stał się pierwszym gubernatorem prowincji Chinchasuyu.




- A dlaczego ty, dziadku, nie pełnisz tej funkcji po swym ojcu? - zapytał Urpi.

- Tego nie mogę ci powiedzieć. Pamiętaj jednak że wyroki boskiego Inki są sprawiedliwe i mają błogosławieństwo zarówno Intiego, jak i Viracochy. Stało się, jak się stało, choć nie było w tym winy ani mojej, ani mego ayllu - po prostu tak bywa czasem w życiu, że nie wszystko co otrzymujemy w darze musi nam się podobać i nie zawsze musimy rozpaczać, gdy to utracimy. 

- Miałeś mi jeszcze opowiedzieć o początkach świata! Opowiesz o nich dziadku?

- Widzę że nieco już zmieniłeś swój ton, chłopcze. Pamiętaj, wystrzegaj się plotek, a szczególnie takich, które mogą się stać niebezpieczne dla twojego ayllu. Oczywiście opowiem ci o początkach świata, lecz wiedz jedno, że centrum świata stanowi Miasto Pumy - Cuzco, siedziba naszego boskiego Sapa Inki. Nigdy tam nie byłeś, prawda?

Chłopiec pokiwał głową.

- Ja też dawno tam nie byłem. A miasto jest ogromne i przypomina skradającą się do ataku pumę. Góruje nad nim od północy potężna skalista twierdza - Sacsahuaman, która przypomina głowę pumy. Nie sposób jej zdobyć, gdyż południowy stok tej twierdzy to lita skała, reszta miasta zaś otoczona jest gigantycznymi murami. W Sacsahuaman znajduje się też potężny plac defiladowy, arsenał, świątynia Słońca i tron Sapa Inki. Na południu zaś, w "ogonie pumy" mieści się ogród publiczny. Jest bardzo ładny, boski Inka dba o to, by stał się prawdziwą wizytówką miasta. Główny plac miejski znajduje się w centralnej dzielnicy, zwanej Hanan i zwie się Huacapata (Święty Plac), gdzie znajduje się największa Coricancha (Świątynia Słońca). Ściany tej świątyni na zewnątrz i wewnątrz są wyłożone złotem. Znajduje się tam sześć kaplic poświęconych Słońcu, Księżycowi, Plejadom, Gromowi, Błyskawicy i Tęczy. Bóg Słońca - Inti ma swój ołtarz po przeciwnej stronie od wejścia do Świątyni. Pod nim, na złotych tronach, ubrane w królewskie szaty, siedzą zabalsamowane ciała poprzednich wielkich Sapa Inków. W korytarzach (przedzielonych po środku ścianą) urządzane są przez kapłanów procesje ku czci Słońca. Na zewnątrz świątynnego dziedzińca, nieopodal domów kapłanów, znajduje się Ogród Złotej Kukurydzy i Lam. Cały okręg świątynny otoczony jest wysokim murem. Pamiętam, że jak byłem w Cuzco, akurat zdarzyła się susza i należało czym prędzej przebłagać Słońce, by ponownie pozwoliło skropić tę ziemię deszczem. Wybrano wówczas na ofiarę dla boga młodą kapłankę z Domu dla Kobiet Wybranych, znajdującym się na Jeziorze Jaguara (Jezioro Titicaca), na Wyspie Księżyca. Została wybrana na chwałę Boga i cieszyła się z tego, ale... gdy kapłani mieli ją już zrzucić w przepaść, zaczęła głośno krzyczeć i się wyrywać, aż sam najwyższy kapłan musiał uderzyć ją w twarz by zamilkła. Wtedy wrzucono ją do dołu. 
 
- Czy ta ofiara wystarczyła, dziadku?

- Nie wiem dokładnie, nie byłem długo w Cuzco, ale zapewne Inti wystarczyło życie tej dziewczyny, gdyż - jak wiesz - nie wymaga on od nas z reguły takich poświęceń. Wystarczą mu ofiary z sukna, miniaturowych figurek czy czasem zwierząt, ale gdy daje on nam do zrozumienia - poprzez suszę, powódź lub trzęsienie ziemi - że nie jest zadowolony z naszych występków, wówczas te ofiary nie wystarczą i trzeba poświęcić człowieka. Z reguły jako ofiary składane są małe dzieci, lub właśnie kapłanki z Domu Kobiet Wybranych z Wyspy Księżyca, lub też Służebnice Słońca z Wyspy Słońca na Jeziorze Jaguara. Tak już się przyjęło, mój chłopcze.




- Jak jeszcze wygląda Cuzco?

- W samym Cuzco, w obu głównych dzielnicach - Hanan i Hurin - mogą mieszkać jedynie członkowie najbliższej rodziny Inki i inni ze szlachetnego panaca, do którego zresztą niegdyś należało i nasze ayllu. Zwykli ludzie żyją na przedmieściach, na zewnątrz "ciała pumy". Są tam też dwa wielkie (wschodnie i zachodnie) obserwatoria astronomiczne. Nigdy czegoś takiego nie widziałeś i przyznam się szczerze, że ja również nie widziałem niczego równie wspaniałego, wyłączając jedynie ceremonie ku czci Sapa Inki. Sam Syn Słońca pokazuje się ludowi tylko podczas oficjalnych uroczystości ku czci Inti lub Viracochy. Nosi tylko najdelikatniejsze tkaniny, a zmienia je trzy razy dziennie, po czym nigdy już powtórnie ich nie wkłada. Wszystko co po sobie pozostawi - ubrania, niedojedzone posiłki, a nawet kał, jest skrupulatnie zbierane przez kobiety z najbliższego otoczenia władcy - będące pod osobistą kontrolą jego najważniejszej małżonki Quyi - i odkładane do wieczornego, uroczystego spalenia. Mama Quya czyli Córka Księżyca i Jedyna Królowa Miłująca Ubogich, winna pochodzić z tego samego ayllu, z którego wywodzi się boski Inka. To ona dba, by posiłki władcy były podane mu we właściwym czasie i na złotych półmiskach. Mama Quya osobiście podaje strawę Synowi Słońca i póki on nie skończy, ani ona, ani nikt inny nie może dotknąć ustami przygotowanych potraw. Służy ona jedynie swemu Ince, a poza tym sama jest otoczona jako "Gwiazda" (Quya) nieopisanym przepychem, a jej jedynym obowiązkiem jest urodzić władcy syna.




Starszy mężczyzna przerwał opowieść, gdy zorientował się że jego podekscytowany do niedawna wnuk, który z taką presją wpadł do izby i nie dał sobie wytłumaczyć, że to, co widział, było tylko wytworem jego bujnej, chłopięcej fantazji - teraz zasnął. Tak znużyła go opowieść dziadka, czy może przebyta droga wymęczyła chłopaka ponad siły? "Nieważne" - pomyślał stary mężczyzna, "jutro dokończymy". 





"WIELU Z TYCH, CO JĄ ZWIEDZILI, A KTÓRZY BYWALI W LOMBARDII I INNYCH OBCYCH KRAJACH MÓWIĄ, ŻE NIGDY NIE WIDZIELI PODOBNEJ BUDOWLI. ŻADNE RZYMSKIE FORTECE NIE ROBIĄ TAKIEGO WRAŻENIA"
 
HISZPAŃSKI KRONIKARZ WYPRAWY PIZARRA - SANCHO,
O INKASKIEJ TWIERDZY SACSAHUAMAN W CUZCO
 




CDN.

06 lutego 2026

WINO, KOBIETY I... TRON WE KRWI - CZYLI PONURY CIEŃ BIZANCJUM - Cz. V

NIM JESZCZE 
NAD KONSTANTYNOPOLEM
ZAŁOPOTAŁ ZIELONY
SZTANDAR MAHOMETA





I
JAK AZJATKA Z AFRYKANEREM
(CZYLI PIERWSZA "BIZANTYJKA"
NA RZYMSKIM PALATYNIE)
Cz. IV




Lud Rzymu zasypiał właśnie po całonocnych zabawach noworocznych, gdy nagle dało się słyszeć okrzyki: "Kommodus nie żyje, padł rażony apopleksją! Nowy cesarz zostanie wybrany lada moment!" Lud zgromadził się więc wokół koszar pretorianów, gdzie miano wybrać nowego władcę i gdzie już przebywał Publiusz Helwiusz Pertynaks wraz z prefektem Kwintusem Letusem (współautorem mordu na Kommodusie). Tam też właśnie, nad ranem 1 stycznia 193 r. przedstawiono ludowi Pertynaksa jako najodpowiedniejszego kandydata do objęcia stanowiska władcy Imperium. Rzeczywiście, wybór spiskowców nie był zły, Pertynaks co prawda liczył już sobie 66 lat, to jednak był to człowiek o nobliwym charakterze (choć sam pochodzenia był niskiego, jako syn wyzwoleńca), państwowiec, człowiek rozważny i spokojny - nie poddający się emocjom, a przede wszystkim dobry żołnierz i oszczędny administrator. Spędziwszy wiele lat w wojsku (które było wówczas prawdziwą odskocznią do kariery politycznej, skutecznie niwelującej wszelkie społeczne i obyczajowe różnice. Pod tym względem okres rzymskiego pryncypatu okazał się znacznie lepszą epoką od średniowiecza, gdzie przejście między jednym stanem społecznym a drugim było praktycznie niemożliwe i kto urodził się chłopem, umierał jako chłop, kto rycerzem jako rycerz, a kto księciem, odchodził z tego świata jako książę lub król. To tylko w bajkach, takich jak "Robin Hood" Ridleya Scotta z 2010 r. z główną rolą Russella Crowe'a - możliwe było aby chłop stał się dobrze urodzonym szlachcicem. W rzeczywistości, gdyby doszło do sytuacji przedstawionej w filmie, taki ktoś szybko zostałby zdemaskowany i najprawdopodobniej skazany na karę śmierci za podszywanie się pod szlachetnie urodzonego), przywykł Pertynaks do surowej dyscypliny, a administrując poszczególnymi prowincjami, nauczył się oszczędności i pracy, mającej zapewnić sprawne funkcjonowanie aparatu Imperium i zapewnienie bezpieczeństwa mieszkańcom.

Już sam ten fakt bardzo nie podobał się pretorianom, którzy jednak złożyli przysięgę wierności, gdyż i tak nie mieli własnego kandydata i zostali w dużej mierze postawieni przed faktem dokonanym. Co prawda Pertynaks obiecał wypłacić im po 12 000 sestercji na głowę, ale dla nich ta suma i tak była zbyt mała. Ich nie interesował kryzys finansów państwa, doprowadzonego praktycznie do ruiny za rządów Kommodusa. Oni chcieli nadal opływać w dostatki i przywileje, nic przy tym nie dając od siebie. Dlatego też ów starzec za bardzo im nie odpowiadał, ale nie mieli wyjścia i musieli go poprzeć. Z koszar pretorianów udał się Pertynaks do świątyni bogini Concordii (Zgody) na Forum Romanum (był to jeden z najstarszych budynków w mieście, pamiętający jeszcze czasy, gdy Rzym był zapadłą wioską wśród okolicznych plemion italskich i liczył sobie już wówczas... 560 lat). Tam został przyjęty z okrzykami radości. Senat natychmiast potwierdził wybór spiskowców, pretorianów i ludu, a także nadał tytuł augusty żonie Pertynaksa - wywodzącej się z możnego rodu kapłańskiego (jej ojcem był Flawiusz Klaudian Sulpicjan, członek starego bractwa "Fratres Arvales" - "Braci Rolnych") - Flawii Tycjanie, jak również przyznał tytuł cezara jego zaledwie nastoletniemu synowi. Pertynaks jednak, choć sam przyjął wszystkie oferowane mu przez Senat zaszczyty (nie bez oporów, ponoć miał rzec iż gotów jest od razu, tu i teraz zrezygnować z władzy i przekazać ją godniejszym od siebie, jeśli tylko Senat tego zażąda. Oczywiście nikt nie zażądał, ale Pertynaks sam próbował przekonać senatorów do zdjęcia z niego ciężaru władzy, w pewnym momencie chwycił nawet dłoń stojącego nieopodal Maniusza Glabriona - powszechnie szanowanego senatora i dwukrotnego konsula, wywodzącego swój ród od samego Eneasza - i zapowiedział przekazanie mu władzy. Glabrion stwierdził iż mógłby ją przyjąć tylko pod jednym warunkiem, aby zaraz ponownie zwrócić ją Pertynaksowi. Tak trwało więc to wzajemne "spijanie sobie z dzióbków", aż wreszcie Pertynaks przyjął wszystko, co nadał mu Senat), to jednak zaprotestował przed przyznaniem jego żonie i synowi publicznych tytułów. Argumentował to tym, że syn jest jeszcze za młody na taki tytuł, a żona... co do żony to zupełnie inna sprawa. 




 Flawia Tycjana była młodsza od swego męża o prawie 30 lat i nie cieszył ją ten związek (który z jakiegoś nieznanego powodu został na niej zapewne wymuszony przez ojca). Stary Pertynaks nie mógł budzić w niej żadnych miłosnych odruchów (zresztą wówczas już od lat ze sobą nie sypiali), dlatego też szukała spełnienia zupełnie gdzie indziej. Tycjana nawiązała romans z pewnym pieśniarzem-kitarzystą (nie wiadomo czy był to człowiek wolny czy niewolnik), co jednak zupełnie nie przeszkadzało staremu Pertynaksowi (który zresztą też otaczał się kochankami). Było to więc prawdziwe małżeństwo bez zobowiązań, ale taka wówczas była epoka w której niemoralność przedstawicieli obojga płci nie należała wcale do rzadkości i można by było przytoczyć tu słowa Seneki: "Największa plaga stulecia - zanik poczucia wstydu". Ale jak już wspomniałem, Pertynaksa nie interesowały sprawy prywatne jego małżonki, ani nawet z kim sypia w łożu, interesowała go zaś kwestia ponownego zapełnienia skarbu państwa, umocnienia granic i wprowadzenia surowej dyscypliny wśród rozbestwionych pretorianów. Na początku jednak jego uwagę sprzątnęła zupełnie inna sprawa. Otóż okazało się że najwyższy kapłan - Cingiusz Sewer stwierdził publicznie że zwłoki Kommodusa zostały złożone do grobu nielegalnie i że należy ponownie je wykopać z ziemi. Jego słowa zostały poparte zarówno przez kolegium kapłańskie, jak i cały Senat, gdzie zaczęły pobrzmiewać głosy zemsty na człowieku, który przez lata terroryzował Rzym swoją wszechwładzą. Zaczęto więc skandować: "Wywlec go z grobu!", "Na hak z gladiatorem, mordercą kobiet i dzieci!", "Truchło wrzucić do Tybru!", głosy te przeplatały się z głosami poparcia i wierności dla Pertynaksa: "Szczęśliwi my, kiedy ty panujesz!", "Szczęścia zwycięstwu ludu rzymskiego!", "Szczęścia wierności żołnierzy!" Pertynaks poprosił senatorów aby uszanowali ciało zmarłego i pozostawili go w spokoju, stwierdził nawet że Kommodusa pochowano z jego polecenia (co nie było prawdą, ale pozwoliło uspokoić wzburzone emocje). Po złożeniu ofiar w Świątyni Jowisza Kapitolińskiego, Pertynaks oficjalnie zainaugurował swoje rządy dnia 1 stycznia 193 r.

Przez kolejne dni miał szereg pracy. Musiał przede wszystkim zająć się rehabilitacją osób skazanych przez Kommodusa na śmierć, gdyż było to ważne dla ich rodzin (kwestie spadkowe i prawne - wroga ludu rzymskiego nie można było przecież pochować w rodzinnym grobie). Senat domagał się też rozwiązania sprawy donosicieli, którzy to stanowili istną plagę za czasów Kommodusa i byli hojnie opłacani przez administrację cesarską. Pertynaks wygnał wszystkich donosicieli z miasta z zakazem powrotu, niektórzy zostali ukarani wtrąceniem do lochu, ale nie doszło do przykładów skazywania na śmierć. Następnie (widząc w jak opłakanym stanie znajdują się finanse państwa) wystawił cesarz na licytację cały ruchomy majątek Kommodusa, wraz z jego niewolnikami. A były tam prawdziwe "cudeńka", jak choćby rydwany o obrotowych siedzeniach, rydwany ze składanymi siedzeniami posiadającymi przyrządy... odmierzające przebytą drogę, oraz mogącymi służyć za łoża do uciech miłosnych podczas jazdy. Zebrane z tej licytacji pieniądze miały posłużyć do realizacji "wyborczych" zobowiązań nowego władcy i najpotrzebniejszych wydatków państwa. Pertynaks wprowadził też duże oszczędności dworu cesarskiego. Sam co prawda zamieszkał w pałacu cesarskim (Domus Domiciana) na Palatynie (wzniesionym sto lat wcześniej przez architekta Rabiriusza na polecenie cesarza Domicjana), ale oddzielił swój prywatny majątek od cesarskiego i zabronił swej żonie i synowi (miał jeszcze córkę) przeprowadzenia się nawet do pałacowej części mieszkalnej, przeznaczonej dla rodziny cesarskiej (tzw.: Domus Augustiana). Całkowicie odróżniał pełnioną przez siebie funkcję princepsa, od życia prywatnego i starał się chronić szczególnie swoje dzieci przed negatywnymi tendencjami władzy. Popełnił tylko jedną "prywatę" - ofiarował funkcję prefekta miasta swemu teściowi - Flawiuszowi Klaudianowi Sulpicjanowi.




Przede wszystkim jednak wziął się za żołnierzy z gwardii pretoriańskiej i wprowadził iście legionowy rygor, który był oczywisty w oddziałach liniowych na granicach Imperium, ale wśród nieprzyzwyczajonych do trudów pretorianów, budził jedynie złość i niechęć. Nic zatem dziwnego że już 4 stycznia, czyli trzy dni od powierzenia Pertynaksowi cesarskiej purpury - podjęli oni pierwszą próbę zastąpienia go innym kandydatem do władzy. Po zapadnięciu zmroku oddział pretorianów podszedł pod posiadłość pewnego senatora, który akurat zażywał wieczornej kąpieli. Złożyli mu propozycję objęcia władzy, lecz on, przerażony tym faktem, nago wybiegł z wody i udał się do pałacu aby wytłumaczyć się przed Pertynaksem. To było pierwsze ostrzeżenie, że pretorianie nie chcą i nie zamierzają tolerować go u władzy, ale Pertynaks całkowicie je zignorował. W każdym razie jednorazowo wypłacił żołnierzom jedynie połowę obiecanej sumy, co jeszcze bardziej ich rozwścieczyło (stwierdził że kolejne będą wypłacane w ratach) i zajął się naprawą państwa. Zwolnił z podatków na dziesięć lat tych, którzy przystąpili do uprawy terenów leżących odłogiem, a takich miejsc w Imperium było sporo, gdyż zarówno wojny graniczne z czasów Marka Aureliusza, jak i zaraza (z końca lat 60-tych II wieku) przywleczona z Partii, wyludniły znaczne tereny. Teraz należało zadbać o ponowne ich zasiedlenie, tak, by w krótkim czasie móc ponownie stamtąd ściągać podatki. Spraw wymagających cesarskiej interwencji było co nie miara, gdyż za rządów Kommodusa praktycznie niczym się nie interesowano, dbając jedynie był dwór cesarski i sam Rzym był dostatni, reszta nie miała znaczenia, stąd dochodziło do wielu nadużyć a korupcja i nepotyzm urosły do przerażających rozmiarów. Pertynaks wziął więc miotłę i starał się nią wymieść owe patologie, niestety - nie miał szczęścia.

Szczególnie wrogi był mu Kwintus Letus, który to pierwszy ogłosił go cesarzem. Letus bowiem uważał że ze względu na wiek i pochodzenie, Pertynaks nie będzie zbytnio wtrącał się do rządów, jemu pozostawiając realną kontrolę nad całą administracją. Już widział siebie w pozycjach takich prefektów jak Perennis czy Kleander za czasów Kommodusa, którzy w przeciągu niedługiego czasu wzbogacili się niebagatelnie, sprzedając urzędy i godności. Jednak Pertynaks nie zamierzał dzielić się władzą z prefektem pretorianów, wolał zwrócić się w kierunku Senatu (tym właśnie było zrzeczenie się władzy cesarskiej - otrzymanej z rąk żołnierzy i przyjęcie tej samej władzy już z rąk Senatu, co było wyraźną deklaracją polityczną że wojsko nie jest od rządzenia, a od wykonywania rozkazów, zaś to właśnie Senat jest organem powołanym do orzekania legalności każdego kolejnego kandydata na cesarza). Sojusz władcy z Senatem godził wyraźnie w ambicje Letusa, więc było pewne że dni Pertynaksa są już policzone. Tym bardziej że prefekt poczuł się zagrożony. Oto bowiem doszły go słuchy iż cesarz zamierza zastąpić go kimś innym, postanowił więc działać. Szybko zawiązał tajny spisek przeciwko Pertynaksowi, w skład którego weszło też kilku oficerów. Mieli oni obalić władcę i powierzyć purpurę jednemu z niezwykle majętnych senatorów - Falkonowi (licząc jednocześnie na jego hojność dla żołnierzy). Spisek jednak został wykryty i Falkon stanął przed Senatem, oczekując wyroku śmierci i słysząc pod swoim adresem niewybredne słowa (notabene, gdyby spisek się powiódł i Falkon został cesarzem, ci sami senatorowie wynosiliby go pod niebiosa, jednocześnie ciskając gromy na obalonego Pertynaksa). Cesarz jednak zaprotestował wobec planów skazania Falkona na karę śmierci i zgodził się jedynie na opuszczenie przez niego Rzymu, porzucenie polityki i zajęcie się odtąd sprawami prywatnymi. To jednak było drugie ostrzeżenie ze strony pretorianów, które cesarz również zbagatelizował - trzeciego miało już nie być.




Spisek Falkona (za którym rzeczywiście stał Letus), choć nieudany, posłużył jednak prefektowi do ostatecznej rozprawy z cesarzem. Oto bowiem po wygnaniu pechowego senatora, Letus urządził czystkę w gwardii pretoriańskiej, usuwając stamtąd wielu oficerów i żołnierzy (sobie niechętnych) i motywując to wszystko rozkazem cesarza. To doprowadziło do prawdziwego wrzenia w oddziałach i przerodziło się w jawny bunt. Niezadowoleni z ostatnich zmian, wyszli żołnierze (w liczbie ok. 200) z koszar i skierowali się prosto w stronę Palatynu. Był 28 marca 193 r. Pertynaks postanowił osobiście przemówić do wzburzonych żołnierzy, licząc zapewne na to, że majestat cesarski wystarczy aby skutecznie powstrzymać rozwydrzoną żołnierską tłuszczę. Pomylił się jednak bardzo. Tłum aż kipiał ze złości i choć początkowo pretorianie zatrzymali się na widok cesarza, to jednak znalazł się w ich szeregach ktoś, kto pierwszy rzucił się w stronę Pertynaksa ze swym mieczem, za nim poszła cała reszta. Władca został zmasakrowany a odciętą głowę cesarza pretorianie nabili na włócznię i obnosili po całym mieście z radością w głosie. Tak, po zaledwie czterech miesiącach panowania, zginął jeden z najpoczciwszych rzymskich cesarzy. Człowiek któremu rzeczywiście leżało na sercu dobro państwa i pragnął zapobiec zbliżającemu się upadkowi Imperium. A tymczasem w dalekim Egipcie tamtejszy namiestnik dnia 6 marca wysłał pismo do naczelników powiatów w Górnym i Dolnym Egipcie aby rozpoczęto piętnastodniowe święto z okazji rządów Pertynaksa (w piśmie tym wymieniono również Tycjanę jako augustę i syna cesarza jako cezara - choć oficjalnie tych tytułów nie otrzymali). Do najdalszych rejonów Egiptu dotarło owe pismo z końcem marca, gdy Pertynaks już nie żył. Mimo to święto trwało nadal, gdyż nikt tam wówczas nie wiedział o owym zamachu stanu i śmierci władcy.




A tymczasem od 190 r. namiestnikiem Panonii Górnej (Pannonia Superior) ze stolicą w Carnuntum, leżącą nad Dunajem na wschód od nieodległej Vindobony (czyli dzisiejszego Wiednia), był Lucjusz Septymiusz Sewer. Tam właśnie w kwietniu 193 r., dotarła wiadomość o śmierci cesarza Pertynaksa, jaką zadali mu pretorianie. Trzy legiony które tam wówczas stacjonowały, obwołały cesarzem swego wodza - Septymiusza Sewera. Również w kwietniu, w dalekiej Syrii tamtejsze wojska okrzyknęły swym władcą namiestnika Syrii - Gajusza Pascenniusza Nigra - niezwykle popularnego zarówno w samym Rzymie, jak i w Syrii, gdzie ten barczysty mężczyzna o donośnym głosie, wiele dobrego uczynił, szczególnie w samej Antiochii. Nieco później, z początkiem maja wieść o zamordowaniu Pertynaksa dotarła również do dalekiej Brytanii, gdzie tamtejsze trzy legiony obwołały cesarzem swego wodza i namiestnika - Decimusa Klodiusza Albina. Te żołnierskie bunty paradoksalnie nie wzięły się z niczego, oto bowiem po zmasakrowaniu poczciwego Pertynaksa, pretorianie urządzili sobie licytację, wystawiając władzę cesarską na sprzedaż - kto im da więcej, ten zostanie nowym władcą. Był to pierwszy w rzymskich dziejach przykład totalnego spatologizowania zarówno samego wojska jak i społeczeństwa rzymskiego. Już wcześniej handlowano najróżniejszymi tytułami i urzędami, ale jeszcze nigdy nie wystawiono na licytację samej najwyższej godności. Było tylko dwóch realnych kandydatów do władzy. Pierwszym był Flawiusz Klaudian Sulpicjan, którego wcześniej Pertynaks wysłał do koszar pretorianów, aby ten rozładował wzburzone nastroje. Teraz, gdy stało się jasne że Pertynaks nie żyje, Sulpicjan musiał szybko podjąć jakąś decyzję, aby nie dołączyć do swojego zięcia. Zaczął więc przekonywać pretorianów że to właśnie jego powinni ogłosić cesarzem, a on ich za to szczodrze wynagrodzi. Może i tak by się nawet stało (pretorianie znów nie mieli pod ręką żadnego innego kandydata), gdyby nie fakt, iż u bram koszar stanął niejaki Marek Dydiusz Julian, którego powszechnie znano jako niezwykle zamożnego nobila. 

Ponoć (tak mówi legenda) na wieść o śmierci Pertynaksa, pomysł by to waśnie Julian objął władzę, podsunęły mu jego żona - Manlia Skantilla i córka - Dydia Klara. Nie jest to jednak historia którą należy traktować poważnie, tym bardziej że po upadku Juliana celem propagandy politycznej Septymiusza Sewera było właśnie zohydzenie swego poprzednika w oczach ludu rzymskiego jako opoja i karierowicza, ulegającego kaprysom kobiet. W rzeczywistości wiadomo że owe kobiety odradzały Dydiuszowi Julianowi objęcie władzy, obawiając się iż wiąże się z tym poważne niebezpieczeństwo. Zapewne więc Julian, na wiadomość o śmierci Pertynaksa, pospieszył najpierw do Senatu, ale zastawszy zaryglowane drzwi, udał się wprost do koszar pretorianów - realnej siły politycznej, która miała wówczas wpływ na wybór kolejnego władcy. Tam przystąpił do swoistej licytacji o władzę nad Imperium, którą ostatecznie wygrał (oferując po 25 000 sestercji na głowę dla każdego żołnierza gwardii pretoriańskiej). Na niekorzyść Sulpicjana przemawiał dodatkowo fakt, iż był teściem zamordowanego władcy, mógł więc potem się mścić, dlatego też bezpieczniej było wybrać sobie władcę neutralnego, który przede wszystkim zapewni żołnierzom kolejne nagrody oraz powrót do błogich czasów saturnaliów, jakie mieli oni za rządów Kommodusa. Wybór był więc oczywisty i tak oto Marek Dydiusz Julian okrzyknięty został nowym cesarzem, po czym złożył dwie obietnice. Po pierwsze zapewnił swego konkurenta - Sulpicjana że nie ma do niego urazy i nic mu nie grozi z jego strony, a po drugie obiecał żołnierzom iż obalone posągi Kommodusa wrócą na swoje miejsce, a ukarani zostaną wszyscy ci, którzy brali udział w jego mordzie oraz niepochlebnie wyrażali się o tym władcy. Natychmiast w świątyni Concordii zebrał się Senat. Przerażeni senatorowie (nastrój potęgującej się wówczas grozy wymownie opisał Kasjusz Dion, który wówczas również był senatorem i obawiał się zemsty Juliana, gdyż wcześniej występował przeciw niemu w kilku sprawach sądowych. Podobnie myślało wielu innych senatorów), posłusznie wysłuchali mowy nowego władcy: "Widzę przecież że potrzebujecie przywódcy, a mnie przystoi rządzić wami bardziej niż komukolwiek. Mógłbym wymienić wszystkie zalety, jakimi się odznaczam (...) Dlatego też (...) przychodzę tu do was, abyście potwierdzili to, co oni mi dali. (...) Strach nami miotał i nienawiść" - jak pisze Kasjusz Dion.




Senat oczywiście wszystko kornie potwierdził, ale lud nie okazywał takiej wspaniałomyślności. Jeszcze tego samego dnia zgromadzeni pod koszarami pretorianów ludzie, skandowali hasła: "Złodziej władzy!", "Oszust!", "Ojcobójca!", ale owa niechęć wybuchła dopiero dnia następnego - 29 marca, gdy Julian składał ofiary w świątyni Concordii, zgromadzony lud zaczął wówczas wznosić okrzyki przeciwko niemu. Julian kazał przekazać iż nie ma o to żalu i w ramach pojednania ofiarowuje mieszkańcom pieniądze, ci jednak obruszyli się, wołając że nie chcą jego pieniędzy. Wtedy dopiero kazał Julian swej gwardii uspokoić największych krzykaczy, co żołnierze uczynili, kładąc trupem stojących najbliżej. Po tej masakrze lud zebrał się w Cyrku Wielkim, ale ponieważ nie wiedziano co dalej robić a cesarz już nie interweniował, po spędzonej tam nocy, ludzie nad ranem rozeszli się do swych domów. Wielu z nich modliło się do bógów o ratunek i oczekiwało interwencji z zewnątrz, najlepiej ze Wschodu, tak jak przed 124-laty gdy legiony Orientu ogłosiły cesarzem Wespazjana, który unormował chaos powstały po śmierci Nerona. Teraz też oczy wszystkich skierowane były na Syrię i tamtejszego namiestnika - Gajusza Pescenniusza Nigra. Jednak nie tylko tamtejsze legiony obwołały go następcą i mścicielem Pertynaksa, również uczyniły to w imieniu swoich wodzów, wojska naddunajskie oraz brytańskie. Tak oto, na przełomie kwietnia i maja 193 r. w Imperium Rzymskim było aż czterech cesarzy: jeden w Syrii, drugi w Brytanii, trzeci w Panonii (dzisiejszej Austrii), a czwarty - Dydiusz Julian w Rzymie. Wojna domowa stawała się oczywistością.




CDN.

NULLA POTESTAS NISI A DEO - Cz. XXXIX

FILARY SPOŁECZNEGO  ROZWOJU LUDZKOŚCI  I METODY PATOLOGIZACJI  NA PRZESTRZENI WIEKÓW TWÓRCY EUROPEJSKICH CYWILIZACJI: Cz. XXXVI SŁOWIANIE I ...